Prisoners march in the courtyard of the Gestapo headquarters in Nuremberg.

Gestapo

Gestapo (Alman gizli devlet polisi), Nazi baskısı ve Holokost'un önemli bir bileşeniydi. Diğerlerine benzemeyen bir polis gücü olduğundan hiçbir hukukî ya da yasal denetime yanıt vermiyordu. Sivil tepkilerden korkmayan Gestapo, siyasi rakipleri ve Nazi rejiminin polisine boyun eğmeyi reddedenleri tespit edip tutuklamak için acımasız yöntemler kullandı. Gestapo'nun nispeten az sayıda memuru vardı ve ağırlıklı olarak ihbarlara ve vatandaşların iş birliğine güveniyordu.

Önemli gerçekler

  • 1

    Gestapo resmî olarak Nisan 1933’te Prusya 'da kuruldu. Heinrich Himmler’in amir olmasıyla 1936’da ulusal bir kurum halini aldı.

  • 2

    Gestapo’nun baskıcı gücü, mensuplarının sayısını fazlasıyla aşmıştı. 1944’te Gestapo’nun, 18.500’ü gerçekten "polislik yapan" 32.000 memuru vardı.

  • 3

    Gestapo’nun, Parti tarafından kabul edilemez görülen herhangi bir yasal faaliyeti bastırmak için kanun veya yargı kontrolü dışında faaliyetlerde bulunma yetkisi vardı.

  • Twitter
  • Facebook
  • Alıntı yap
  • Yazdır
  • Türkçe

    Bu sayfa aşağıdaki dillerde de mevcuttur:

Giriş

Gestapo, Nazi devletinin gizli polis teşkilatıydı.

"Gestapo" adı, Almanca Geheimstaatspolizei ya da Gizli Devlet Polisi'nden türetilmiş bir kısaltmadır. Sicherheitsdienst (SD), Kriminalpolizei (Kripo) ve Ordnungspolizei (Orpo) ile birlikte Gestapo, geniş çaplı Nazi polis örgütünün önemli bir bölümünü oluşturuyordu. Devlete ve Nazi Partisi'ne karşı casusluk ve suç eylemleriyle mücadeleden sorumluydu.

Bu itibarla, Nazi baskısı ve Holokost'un hayatî bir bileşeniydi. Bu polis gücü, diğerlerine benzemediği için hukukî ya da yasal denetime yanıt vermiyordu. Sivil tepkilerden korkmadan acımasız eylemler de bulunabiliyordu.

Gestapo'nun Kuruluşu

Gestapo, resmî olarak 27 Nisan 1933'te en büyük ve güçlü Alman devleti olan Prusya'daki devlet polisi ile siyasi polisi birleştiren Hermann Göring tarafından kuruldu. Gestapo'yu kuran kanun, görevini şöyle tarif etmekteydi: "Devletin varlığına ve güvenliğine yönelik tüm girişimlere karşı etkili mücadele yürütmek."

Nazi güç birliğinin parçası olarak tüm Alman polis kuvvetleri birleştirildi. 1934'e gelindiğinde Gestapo, SS amiri Heinrich Himmler tarafından yönetiliyordu. Heinrich Himmler'in Alman Polisi'nin amiri tayin edilmesiyle 1936 Gestapo Kanunu sonucunda ulusal bir kurum hâlini aldı. Önceden Almanya'da ulusal bir polis örgütü yoktu. Her eyaletin kendi polisi vardı. Örneğin Himmler, 1933'te Bavyera'da kendi Gestaposunu kurmuştu.

Almanya, Avrupa'daki pek çok ülke gibi, geçmişi imparatorluk dönemine dayanan uzun bir siyasi polislik tarihine sahipti. Devlete düşman görülen ve kurulu düzene tehdit teşkil eden akım ya da kişilere karşı gözetleme ve cebir taktikleri kullandı. Bu nedenle Gestapo, önceki Alman polisinin personel ve teşkilatlanma sürekliliğini önemli ölçüde devam ettirdi. Bu devamlılık, Gleischaltung (Alman teşkilatlarının Nazi devletiyle uyumlu hâle getirilmesi) kavramını da yansıtıyordu. Münihli başarılı polis memuru Heinrich Müller, Gestapo'nun en tanınmış lideri oldu.

Gestapo'nun faaliyetleri

Gestapo sadece bir polis gücü olarak değil, Nazi Partisi'nin de ayrılmaz bir gücü olarak işlev gördüğü için diğer polis teşkilatlarından ayrılıyordu. Gestapo'nun Parti tarafından kabul edilemez görülen herhangi bir yasal faaliyetle mücadele etmek için kanun ya da yargı kontrolü dışında faaliyetlerde bulunma yetkisi vardı.

Hitler'in 1933'te iktidara gelişine karşı herhangi bir olası direnişi bertaraf etmek, Gestapo'nun ilk göreviydi. Gestapo memurları çoğunlukla komünistler, sosyal demokratlar, liberaller gibi, Nazilerin siyasi düşmanlarını ve başka kurbanları hedeflemişti; başlangıçta Yahudiler hedef alınmamıştı.

"Koruyucu Gözaltı"

Gestapo'nun en etkili silahlarından biri Schutzhaft ya da "koruyucu gözaltıydı." Demokratik ülkelerde bir tanık ya da başka birinin gerçek tehditten korunmak amacıyla gözetim altına alınma şeklindeki kullanımının aksine Naziler, bu kavramı çok farklı bir şekilde kullandı. Nazilerin iddiasına göre, devlet düşmanlarından o kadar nefret ediliyordu ki onları Alman vatandaşlarının haklı öfkesinden korumak için koruyucu gözaltına almak gerekliydi.

Bu çarpık mantık, Gestapo'nun insanları tutuklayıp herhangi bir suçlamada bulunmadan ya da hâkim karşısına çıkarmadan süresiz bir şekilde Dachau gibi toplama kamplarında tutma yetkisine sahip olmasını sağladı. 1933 yazının sonuna gelindiğinde tahminî 100,000 Alman hapse atılmış, 500-600'ü öldürülmüştü.

Muhalefeti ortadan kaldırma

Gestapo'nun baskıcı gücü, mensuplarının sayısını fazlasıyla aşmıştı.

1944'te Gestapo'nun 18,500'ü gerçekten "polislik yapan" 32,000 memuru vardı. Muhbirler ve yerel halktan aldığı çok sayıda ihbar sayesinde bu küçük kaynakları en üst düzeye çıkardı.

Gestapo ülke içinde rejime muhalif örgütleri, direnişle suçlananları, "aşağı" ırklarla izinsiz ilişki yaşayan "ahlaksızları" ve her tür "uyumsuzluğu" ortadan kaldırmaya odaklanmıştı.

Edward Adler

Holokost sırasında Gestapo

SS'in Reich Ana Güvenlik Ofisi (RSHA) ile birleşen Gestapo, IV. Şube olarak bilinmeye başladı ve Holokost'u gerçekleştiren sistemin resmî bölümü oldu. Nazi işgali altındaki Avrupa'nın her yerinde Gestapo ofisleri kuruldu. Gestapo memurları, bu ofislerden SS'in askerî işgal yetkililerinin ve Nazi mülkî idarecilerinin Yahudileri toplayıp sürmesine ve direnişçileri etkisiz hâle getirmesine yardım etti. Gestapo ayrıca toplama kamplarında da ofisler kurdu.

Alt kademedeki Gestapo mensupları, işgal altındaki Sovyetler Birliği'nde 1,5 milyon Yahudi'yi katleden kötü şöhretli Einsatzgruppen'a (seyyar ölüm mangaları) atanıyordu.

Avrupa Yahudilerinin ölüm merkezlerine kitlesel sürgünlerinin koordinasyonundan sorumlu SS Yarbayı Adolf Eichmann, Gestapo IVb4 bölümünün başındaydı. Gestapo, rejime yönelik direnişi yok etmek ve Yahudi karşıtı politikayı tesis etmek için hemen hemen her koşulda, yerel SS liderleri ve askerî liderlerin yanı sıra Güvenlik Polisi SD ile de yakından çalıştı.

Thank you for supporting our work

We would like to thank The Crown and Goodman Family and the Abe and Ida Cooper Foundation for supporting the ongoing work to create content and resources for the Holocaust Encyclopedia. View the list of all donors.