Tanikliklar

Bella Jakubowicz Tovey

Bella, Sosnowiec’te yaşayan bir Yahudi ailenin dört çocuğundan en büyüğüydü. Babasının triko fabrikası vardı. Almanlar 1939’da Polonya’yı işgâl ettikten sonra fabrikaya el koydu. Ailenin mobilyaları bir Alman kadına verildi. Bella, 1941’de Sosnowiec gettosundaki bir fabrikada çalışmaya zorlandı. 1942 yılının sonunda aile Bedzin gettosuna gönderildi. Bella, 1943’te Gross-Rosen’in alt kamplarından biri olan Graeben’e, 1944’te de Bergen-Belsen’e sürüldü. Nisan 1945’te salıverildi ve 1946’da Amerika Birleşik Devletleri’ne göç etti.

Deşifre Edilmiş Metin

Yahudi gettosunun sahibi...başkanı olan [Moshe] Moinyek Merin sokakta babamla karşılaştı. Babamı tanıyordu ve onu severdi. Babamın işinde çalışmıştı. Şöyle dedi...babama yedek erlik işi teklif etti. Babam, “Neden yedek er olmamı istiyorsunuz? Yani, bunu yapmanın çok zor olduğunu düşüneceğimi biliyorsunuz,” dedi. Moinyek Merin ise şöyle karşılık verdi: “Korkunç şeyler oluyor, biliyorsunuz insanlar ortadan kayboluyor. Ancak, ortada bir savaş var ve savaş bitebilir de. Belki bir ayda biter. Belki altı ayda biter. Bu gettoyu bırakmamaya çalışıyorum. Elimden geldiği kadar çok insanı bırakmamaya çalışıyorum. Yedek er olarak çalışırsanız ailenizi bırakmama ihtimaliniz çok daha fazla olur.” Babam ona şunu söyledi: “Ben...ben dindar bir Yahudiyim. Gidip kimsenin kapısına vurup birisini soramam...bir kişiyi alıp, söylediğiniz gibi, korkunç şeylerin olduğu bir yere götüremem.” Moinyek Merin’in sabrı taştı ve babama şunları söyledi: “Neden...neden reddettiğinizi anlamıyorum. Size yardımcı olmaya çalışıyorum. Size yardımcı olmaya çalışıyorum. Sizin Tanrınız...biliyorum siz...sizin...bunu yapan sizin Tanrınız. Tüm bu sefaleti, çektiğiniz acıları küçümsüyor ve parmağını bile kıpırdatmıyor. Yapabileceğiniz tek şey kendinize yardım etmek. O size yardımcı olmuyor.” Babam da ona şunu söyledi, “Bunu kimin yaptığını bilmiyorum, ama eğer Tanrı ise Onun Malach HaMavet’i olmayacağım. Onun Ölüm Meleği olmayacağım.”


Etiketler


  • US Holocaust Memorial Museum Collection
Arşivsel detayları görüntüle

Thank you for supporting our work

We would like to thank The Crown and Goodman Family and the Abe and Ida Cooper Foundation for supporting the ongoing work to create content and resources for the Holocaust Encyclopedia. View the list of all donors.