Offices of the International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR) in Arusha, Tanzania. [LCID: geno01]

رواندا: اولین محکومیت نسل کشی

در زمان محاکمات نورنبرگ، مفهوم حقوقی "نسل کشی" هنوز مطرح نشده بود. در 2 سپتامبر 1998، دادگاه جنایی بین المللی رواندا (دادگاهی که از سوی سازمان ملل تأسیس شد) پس از محاكمه در برابر یك دادگاه بین المللی، اولین حكم محکومیت را برای آنچه که جنایتِ نسل کشی تعریف شده بود، صادر كرد. مردی به نام ژان پل آکایسو به دلیل اعمالی كه هنگام به عهده داشتن سمت شهرداری شهر تابا در رواندا انجام داده و یا تحت نظارت وی صورت پذیرفته بود، به جرم نسل کشی و جنایات علیه بشریت گناهکار شناخته شد.

آكایسوی جوان كه در سال 1953 در تابا متولد شده بود، یکی از اعضای فعال تیم فوتبال محلی بود. او پنج فرزند داشت و معلم بود. آکایسو در جامعه خود رهبری محترم بود و او را مردی درستکار، باهوش و شریف می دانستند.

آکایسو در 1991 وارد فعالیت های سیاسی شد و به عنوان رهبر محلی جنبش دموکراتیک جمهوریخواه (MDR) كه یكی از احزاب سیاسی مخالف بود انتخاب شد. آکایسو كه ابتدا از پذیرفتن این مقام دولتی اکراه داشت، به عنوان شهردار (bourgmestre) تابا انتخاب شد و از آوریل 1993 تا ژوئن 1994 این سمت را بر عهده داشت.

به عنوان شهردار، آکایسو رهبر روستا به شمار می رفت و مردم با او با احترام و عزت رفتار می كردند. او بر اقتصاد محلی نظارت داشت، نیروهای پلیس را کنترل می کرد، قانون را به اجرا می گذاشت و به طور کلی زندگی اجتماعی روستا را رهبری می کرد.

بعد از اینکه در 7 آوریل 1994 نسل کشی رواندا شروع شد، آکایسو ابتدا شهر خود را از این کشتار جمعی دور نگه داشت و با جلوگیری از ورود شبه نظامیان به آنجا، از مردم ساکن در Tutsi (توتسی) حفاظت کرد. اما پس از ملاقات شهردارها با رهبران دولت موقت در 18 آوریل ( کسانی که نسل کشی را برنامه ریزی و اجرا کرده بودند)، یک تغییر بنیادین در شهر و ظاهراً در آکایسو اتفاق افتاد. از قرار معلوم، آکایسو به این نتیجه رسیده بود که آینده سیاسی و اجتماعی او در گرو پیوستن به نیروهایی است که مرتكب این نسل کشی می شوند. آکایسو به لباس نظامی در آمد و به معنای واقعی کلمه، خشونت را روال كار خود قرار داد: ناظران عینی می دیدند که او مردم شهر را تحریک می کرد تا در این کشتار شرکت کنند و مکان های امن سابق را به محلی برای شکنجه، تجاوز جنسی و قتل تبدیل كنند.

هنگامی که روند جنگ تغییر کرد، آکایسو به زئیر (جمهوری دموکراتیک کنگو کنونی) فرار کرد، بعد از آن به زامبیا رفت و در آنجا در اکتبر 1995 دستگیر شد. او در محاکمه ای در برابر دادگاه جنایی بین المللی رواندا به نسل کشی محکوم شد؛ این نخستین بار بود كه چنین محکومیتی در یك دادگاه بین المللی مطرح می شد. همچنین، اولین بار بود كه تجاوز جنسی به عنوان بخشی از نسل کشی مورد توجه قرار می گرفت. آکایسو اکنون محکومیت حبس ابد خود را در یكی از زندان های کشور مالی می گذراند.

Thank you for supporting our work

We would like to thank The Crown and Goodman Family and the Abe and Ida Cooper Foundation for supporting the ongoing work to create content and resources for the Holocaust Encyclopedia. View the list of all donors.