Uluslararası Dürüstler

Tarihçe

İsrail parlamentosu Knesset, Yad Vashem’i ülkenin Şavaşta Hayatlarını Kaybedenleri ve Kahramanları Anma Kurumu olarak kuran yasayı 1953’te kabul etti. Kurumun görevleri arasında Holokost sırasında Naziler ve işbirlikçileri tarafından öldürülen altı milyon Yahudiyi anmak, Yahudi direnişçilere saygılarını göstermek ve “Yahudileri kurtarmak için hayatlarını riske atan yüksek fikirli Yahudi olmayan”ları onurlandırmak vardı. Uluslararası Dürüstler ünvanı, Yahudi geleneğinde (Bilgeler literatürü) Yahudi halkına ihtiyaç duydukları zamanlarda yardım eden Yahudi olmayanları tanımlayan bir kavramdan alınmıştır.

Kurtarıcıların anısına ağaçların dikildiği bir yer olan Dürüstler Bulvarı, 1962 Holokost Anma Günü’nde açıldı. Ertesi yıl, Uluslararası Dürüstler ödülünün kriterlerine karar vermek üzere İsrail Yüksek Mahkemesi’nin bir üyesinin başkanlık ettiği bir komisyon kuruldu. 1 Şubat’ta Yargıç Moshe Landau, komisyonun ilk toplantısına başkanlık etti.

Değerlendirme Kriterleri

Fotograf

Almanlardan sakladığı Yahudi çocuklarla birlikte Peder Bruno. (Fotograf)

Almanlardan sakladığı Yahudi çocuklarla birlikte Peder Bruno. Yad Vashem, Peder Bruno'ya “Righteous among the Nations” (II. Dünya Savaşı'nda Yahudi olmayıp Yahudileri kurtaran) unvanı verdi. Belçika, savaş zamanı.

Katkıda bulunanlar:

• US Holocaust Memorial Museum

• Arşivsel detayları görüntüle

Yad Vashem, bir adayın Uluslararası Dürüstler ünvanını kazanabilmesi için sahip olması gereken dört temel niteliği belirler.

Öncelikle kurtarıcı, Yahudileri ölüm tehdidinden ya da toplama kamplarına ya da ölüm merkezlerine sürülmekten kurtarmaya aktif olarak katılmış olmalıdır. İkinci olarak kurtarıcı, Yahudileri kurtarmak için kendi hayatını ya da özgürlüğünü riske atmış olmalıdır. Üçüncü olarak kurtarmanın asıl nedeni Yahudileri Holokost’tan korumak ve kurtarmak olmalıdır. Yeterlilik için değerlendirmeye alınmayan diğer motivasyonlar maddi kazanç, Yahudileri Hristiyanlığa döndürmek için korumak, Yahudi bir çocuğu evlat edinmek amacıyla almak ya da açıkça Yahudileri kurtarmaya yönelik olmayan direniş faaliyetleri sırasında bireyleri kurtarmak yer almaktadır. Son olarak bir kişinin kurtarmadaki rolünü doğrulamak için kurtarılanların ilk elden tanıklığı olmalıdır. Tanıklık yoksa ya da bulunamıyorsa kişinin kurtarmaya katıldığına ve bu durumun çevresindeki koşullara dair reddedilemez belgeler olmalıdır.

Uluslararası Dürüstler, Yahudileri kurtarmak için farklı yollara başvurmuş olsalar da Yad Vashem, bu kişilerin Yahudi toplumuna dört farklı şekilde yardım ettiklerini belirtir. Birincisi, Yahudileri kurtarıcının evinde ya da mülkünde saklamak ve saklandıkları süre boyunca Yahudilere yiyecek ve diğer ihtiyaçları sağlamış olanlardır. İkincisi, kurtardıkları kişiler için sahte belgeler ve sahte kimlikler elde etmiş olanlardır. Yad Vashem tarafından belirtilen üçüncü kurtarıcı türü, Yahudilerin Nazi işgali altındaki topraklardan kaçmasına ya da daha az tehlikeli bir bölgeye gitmesine yardımcı olan kişilerdir. Son olarak bazı kurtarıcılar da ebeveynleri toplama kamplarına götürüldükten ya da öldürüldükten sonra çocukları kurtaran kişilerdir.

Ödül

Uluslararası Dürüst ünvanı alan kişilere isimlerini taşıyan bir madalya ve onur belgesi verilir. İsimleri, Yad Vashem’deki Dürüstler Bahçesi’nde bulunan Onur Duvarı’na yazılır. Yad Vashem Yasası, Yad Vashem’in Uluslararası Dürüstler’e İsrail onursal vatandaşlığı verebileceğini öngörmektedir. Bu ödüller, İsrail’deki ya da ikamet ettikleri ülkelerdeki kurtarıcılara İsrail’in diplomatik temsilcileri aracılığıyla takdim edilir. Ödüller, ilgili kişinin ölümünden sonra da verilebilir ve bu durumlarda ödülü kurtarıcının yakınları alır. 1 Ocak 2024 tarihinden başlayarak Yad Vashem, 51 ülkeden 28.707 kişiye “Uluslararası Dürüstler” ünvanı vermiştir.1Footnote 11

Uluslararası Dürüstler, farklı geçmişlere sahip kişilerden oluşur. Dürüstler arasında, tüm mezheplerden Hristiyanların yanı sıra Müslümanlar ve ateistler de vardır. Dürüstlerin bazıları, Yahudilere sahte belgeler temin etmek için konumlarını kullanan yüksek rütbeli diplomatlar olurken, bazıları da Yahudileri mülklerinde saklayan köylü çiftçilerdi.

Yad Vashem, Uluslararası Dürüstler Ödülü’ne layık görülen kişi ve grupların kapsamlı bir listesine ve ödül hakkında daha fazla bilgiye sahiptir.