Τάγματα θανάτου
Μετά την εισβολή της Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση στις 22 Ιουνίου 1941, ξεκινά μια νέα φάση του Ολοκαυτώματος. Υπό την κάλυψη του πολέμου και πεπεισμένοι για τη νίκη τους, οι Γερμανοί άλλαξαν τη στάση τους απέναντι στους Εβραίους: πλέον δεν είχαν ως στόχο την καταναγκαστική μετανάστευση και τη φυλάκιση των Εβραίων, αλλά τη μαζική εξόντωσή τους. Οι Φρουρές ειδικών καθηκόντων, οι «Einsatzgruppen» που αποτελούνται από μονάδες των Ναζί (SS) και αστυνομικούς, κινούνταν ταχύτατα στο κατόπι του γερμανικού στρατού καθώς αυτός προέλαυνε. Αποστολή τους ήταν η δολοφονία όλων των Εβραίων που βρίσκονταν στα κατεχόμενα σοβιετικά εδάφη. Ορισμένοι κάτοικοι των κατεχόμενων περιοχών, στην πλειονότητά τους Ουκρανοί, Λιθουανοί και Λετονοί, βοήθησαν τα γερμανικά τάγματα θανάτου υπηρετώντας στις εφεδρικές αστυνομικές μονάδες.
Τα τάγματα θανάτου δρούσαν ταχύτατα, αιφνιδιάζοντας τον εβραϊκό πληθυσμό. Οι δολοφόνοι έμπαιναν στις πόλεις και τις κωμοπόλεις και συλλάμβαναν όλους τους Εβραίους: άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Συνέλαβαν επίσης πολλά ηγετικά στελέχη του κομμουνιστικού κόμματος και Ρομά (Τσιγγάνους). Ανάγκαζαν τα θύματά τους να παραδώσουν ό,τι πολύτιμα αντικείμενα είχαν και να βγάλουν τα ρούχα τους˙ αυτά τα έστελναν μετά στη Γερμανία ή τα μοίραζαν στους κατά τόπους συνεργούς τους. Στη συνέχεια τα μέλη των ταγμάτων θανάτου οδηγούσαν τα θύματα σε χωράφια, δάση και φαράγγια στα περίχωρα των κατακτημένων πόλεων και κωμοπόλεων. Εκεί τα εκτελούσαν με πυροβόλα όπλα ή σε φορτηγά-θαλάμους αερίων και έριχναν τις σορούς σε ομαδικούς τάφους.
Στις 21 Σεπτεμβρίου 1941, την παραμονή της εβραϊκής πρωτοχρονιά, ένα τάγμα θανάτου μπήκε στο Ejszyszki, μια μικρή κωμόπολη στη σημερινή Λιθουανία. Τα μέλη των ταγμάτων θανάτου μάζεψαν 4000 Εβραίους της πόλης και των γύρω περιοχών σε τρεις συναγωγές, όπου τους κράτησαν επί δύο ημέρες χωρίς τροφή και νερό. Κατόπιν, μέσα σε δύο φονικές ημέρες οι Εβραίοι, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, οδηγήθηκαν σε κοιμητήρια, τους έστησαν σε σειρές μπροστά από ανοιχτούς λάκκους και τους εκτέλεσαν. Σήμερα δεν υπάρχουν Εβραίοι στο Ejszyszki. Αυτή ήταν μία από τις εκατοντάδες πόλεις, κωμοπόλεις και shtetl, των οποίων ο εβραϊκός πληθυσμός εξολοθρεύτηκε στη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Η πλούσια κουλτούρα των περισσότερων από αυτές τις εβραϊκές κοινότητες χάθηκε για πάντα.
Τα τάγματα θανάτου δολοφόνησαν περισσότερους από ένα εκατομμύριο Εβραίους και δεκάδες χιλιάδες άλλους αθώους. Στο Babi Yar, κοντά στο Κίεβο, περίπου 34.000 Εβραίοι δολοφονήθηκαν μέσα σε δύο ημέρες συνεχών εκτελέσεων. Μόνο ελάχιστα άτομα από τον υπόλοιπο πληθυσμό βοήθησαν τους Εβραίους γείτονές τους να ξεφύγουν. Οι περισσότεροι άνθρωποι φοβόντουσαν για την ίδια τους τη ζωή.
Οι σφαγές αθώων ανδρών, γυναικών και παιδιών στο Babi Yar και σε άλλες πόλεις δεν ήταν εγκλήματα κακοποιών ή παραφρόνων. Οι εκτελεστές ήταν «συνηθισμένοι» άνθρωποι που ακολουθούσαν τις διαταγές των ανωτέρων τους. Πολλοί από τους δολοφόνους είχαν γυναίκες και παιδιά στη Γερμανία. Η προπαγάνδα και η εκπαίδευση που είχαν λάβει, είχε διδάξει πολλά από τα μέλη των ταγμάτων θανάτου να αντιμετωπίζουν τα θύματά τους ως εχθρούς της Γερμανίας. Ορισμένοι από τους δολοφόνους έπιναν πολύ για να αμβλύνουν τις σκέψεις τους και να απαλύνουν τα συναισθήματά τους. Επιπλέον, όταν περιέγραφαν τις πράξεις τους χρησιμοποιούσαν φράσεις όπως «ειδική μεταχείριση» και «ειδική δράση» και όχι λέξεις όπως «θανάτωση» ή «δολοφονία», για να αποστασιοποιηθούν από τα φρικτά τους εγκλήματα.