Personal effects taken from the prisoners at Auschwitz before they were taken to the gas chamber.

اتاق‌های گاز نازی‌ها

در طول جنگ جهانی دوم، نازی‌ها از گازهای سمی برای کشتار جمعی میلیون‌ها انسان در اتاق‌های گاز استفاده کردند. کشتار جمعی با گاز، یکی از روش‌های اصلی نازی‌ها برای قتل عام بود. آن‌ها یهودیان، افراد دارای معلولیت، روما‌ها، اسرای جنگی شوروی و دیگران را به این روش به قتل رساندند. قربانیان در اتاق‌های گاز نازی‌ها، با مرگی غیرانسانی، هولناک و اغلب دردناک رو‌به‌رو می‌شدند.

وقایع کلیدی

  • 1

    شواهد انکارناپذیری درباره‌ی وجود اتاق‌های گاز نازی‌ها و استفاده‌ی آنان از گازهای سمی برای قتل میلیون‌ها یهودی و افراد دیگر وجود دارد.

  • 2

    مقامات آلمان نازی حدود پنجاه اتاق گاز مجزا ساختند. برخی از این اتاق‌های گاز، در قسمت بار کامیون‌های بزرگ نصب شده بودند. بعضی دیگر در اتاق‌ها یا ساختمان‌های موجود یا در ساختمان‌های جدیدی که به طور ویژه برای این‌کار ساخته شده بودند ایجاد شدند.

  • 3

    گازهای سمی‌ای که نازی‌ها برای کشتار جمعی استفاده می‌کردند عبارت بودند از مونوکسید کربن خالص شیمیایی در کپسول‌ها، گاز مونوکسید کربن تولید شده توسط موتورها، و سیانید هیدروژن آزاد شده از قرص‌های سیکلون بی.

در طول جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵-۱۹۳۹)، آلمان نازی‌ از گازهای سمی برای کشتار جمعی انسان‌ها در اتاق‌های گاز استفاده کرد. نازی‌ها،  یهودیان، افراد دارای معلولیت، روماها، اسرای جنگی شوروی و افراد دیگر را با استفاده از گاز سمی به قتل رساندند. نخشتین کشتار جمعی با گاز توسط نازی‌ها در پاییز ۱۹۳۹، اندکی پس از آغاز جنگ جهانی دوم رخ داد. آخرین کشتارهای گروهی با گاز، در اواخر آوریل ۱۹۴۵، زمانی رخ داد که شکست کامل آلمان نازی قریب‌الوقوع بود.

در فرهنگ عامه، اتاق‌های گاز مترادف با هولوکاست و کشتار جمعی یهودیان اروپا  شناخته می‌شوند. از شش میلیون یهودی که توسط نازی‌ها و همدستانشان در هولوکاست به قتل رسیدند، بین ۲،۳ تا ۳ میلیون نفر با استفاده از گازهای سمی به قتل رسیدند. با این حال، نازی‌ها و همدستانشان، میلیون‌ها یهودی دیگر را نیز با روش‌های دیگر از جمله تیرباران گروهی و محروم‌سازی عمدی از غذا، دارو و امکانات اولیه، به قتل رساندند.   

در دهه‌های پس از هولوکاست، افرادی که به انکار و تحریف هولوکاست می‌پردازند، اغلب در مورد اتاق‌های گاز نازی دروغ می‌گویند یا حقیقت را تحریف می‌کنند. این در حالی‌ست که حجم گسترده‌ای از شواهد تأیید شده و انکارناپذیردر مورد وجود، هدف و نحوه‌ی استفاده از اتاق‌های گاز نازی‌ها وجود دارد. این شواهد با وجود تلاش نازی‌ها برای نابودی اسناد و مدارک ، و تخریب ساختمان‌ها و سوزاندن اجساد قربانیان‌ همچنان باقی مانده است. منابع اطلاعات در مورد اتاق‌های گاز نازی‌ها عبارتند از:

  • اسنادی که توسط نازی‌ها در جریان ساخت، نگهداری و استفاده از اتاق‌های گاز تهیه شده‌اند؛
  • گزارش‌های اطلاعاتی زمان جنگ در مورد عملیات کشتار نازی‌ها با گاز بر پایه‌ی اطلاعات دست اول؛  
  • تعداد محدودی از ساختمان‌ها و اتاق‌های گاز باقی‌مانده؛
  • شهادت‌های رسمی و سوگند خورده‌ی عاملان جنایت درباره‌ی کشتار جمعی یهودیان وافراد دیگر با گاز؛
  •  توصیف‌های شاهدان عینی از اتاق‌های گاز پس از جنگ؛
  •  نقشه‌ها و ماکت‌های اتاق‌های گاز که در طول جنگ و پس از آن تهیه شده‌اند؛
  •  گزارش‌های نهادها و دادگاه‌های تحقیقاتی پس از جنگ؛  
  • تعداد اندکی عکس‌ از زمان جنگ؛ و
  • مطالعات باستان‌شناسی پس از جنگ.

مجموع این شواهد، مدارکی قطعی و انکارناپذیر از وجود و هدف اتاق‌های گاز نازی‌ ارائه می‌دهد.

اتاق گاز چیست؟ اتاق‌های گاز نازی‌ها چگونه عمل می‌کردند؟

اتاق‌های گاز، فضاهای بسته و کاملاً مهر و موم شده‌ای بودند که در آنها افراد در اثر قرار گرفتن عمدی در معرض گازهای سمی دچار خفگی شده و کشته می‌شدند.

نازی‌ها حدود پنجاه اتاق گاز مجزا برای قتل انسان‌ها، عمدتاً یهودیان و افراد داری معلولیت، ایجاد کردند.1 نازی‌ها اتاق‌های گاز را در بخش بار کامیون‌های بزرگ؛ در اتاق‌ها و ساختمان‌های موجود و همچنین در ساختمان‌های جدیدی که به طور ویژه ساخته شده بودند، نصب کردند. آن‌ها اغلب تلاش می‌کردند اتاق‌های گاز را پنهان کنند و معمولا به عنوان حمام یا دوش معرفی می‌کردند. حتی در برخی موارد، سردوش‌های غیرواقعی در این اتاق‌ها نصب می‌کردند تا قربانیان را فریب دهند و تا حد امکان حقیقت را از آنها پنهان نگه دارند.

در اتاق‌های گاز نازی‌ها، قربانیان مرگی غیرانسانی، هولناک و اغلب دردناک را تجربه می‌کردند. در برخی از این اتاق‌ها، نازی‌ها از گاز سیانید هیدروژن آزاد شده از قرص‌های سیکلون بی استفاده می‌کردند. در سایر اتاق‌های گاز، از مونوکسید کربن خالص شیمیایی یا مونوکسید کربن تولید شده توسط موتورها بهره می‌بردند. قرار گرفتن در معرض غلظت بالای این گازها، قربانیان را از اکسیژن محروم می‌کرد و باعث خفگی آن‌ها می‌شد.

در بیشتر موارد، گازهای سمی ظرف چند دقیقه قربانیان را می‌کشت، هرچند در برخی موارد مرگ زمان بیشتری طول می‌کشید. این مرگی آرام یا بدون درد نبود. روایت‌های شاهدان نشان می‌دهد که شرایط داخل اتاق‌های گاز بسیار وحشتناک بوده است.

نخستین آزمایش‌های نازی‌ها با گازهای سمی، ۱۹۴۰-۱۹۳۹

نازی‌ها اندکی پس از حمله‌ی آلمان به لهستان در سپتامبر ۱۹۳۹، آزمایش با گازهای سمی را به عنوان روشی برای کشتار جمعی آغاز کردند. این نخستین آزمایش‌ها در پاییز ۱۹۳۹ و در چارچوب طرح آنان برای کشتن افراد دارای معلولیت انجام شد.

اولین آزمایش‌ها در اکتبر ۱۹۳۹ توسط دکتر آگوست بِکِر انجام گرفت. بکر شیمیدانی از دفتر اصلی امنیت رایش (RSHA) بود. آزمایش‌های او در یک اتاق گاز موقت در دژ هفتم در پوزنان لهستان تحت اشغال آلمان، انجام شد.

آلبرت ویدمان، شیمیدانی از مؤسسه فنی جنایی پلیس امنیتی (Kriminaltechnisches Institut der Sicherheitspolizei, KTI) نیز در توسعه‌ی روش‌های کشتار جمعی با گاز، در پاییز و زمستان ۱۹۴۰-۱۹۳۹ نقش داشت. در آن برهه‌ی زمان، ویدمان و بکر و شماری دیگر از مقامات نازی، نمایشی آزمایشی از کشتار با گاز با استفاده از گاز مونوکسید کربن خالص در براندنبورگ آلمان اجرا کردند. روشی که آن‌ها آزمایش کردند، بعدها در برنامه‌ی اتانازی «مرگ‌یاری» نازی‌ها، برای قتل افراد دارای معلولیت به کار گرفته شد.

"Euthanasia" centers, Germany 1940-1945

نازی ها عبارت "کشتن از سر ترحم" را برای کشتار سازمان یافته آلمانی هایی بکار می بردند که -از نظر آنها- به دلیل بیماری ها و نقایص ژنتیکی "شایسته زنده ماندن نبودند". در پاییز 1939، تأسیسات کشتار با گاز در برنبورگ، براندنبورگ، گرافنک، هادامار، هارتهایم و زوننشتاین ایجاد شد. بیماران توسط پزشکان در کلینیک ها انتخاب و به یکی از این تأسیسات متمرکز کشتار با گاز فرستاده و کشته می شدند. پس از اینکه خشم و انزجار مردم باعث پایان بخشیدن به کشتارهای متمرکز شد، پزشکان به جای آن در کلینیک ها و بیمارستانهای سراسر آلمان به بیمارانی که برای "کشتن از سر ترحم" انتخاب شده بودند، مواد کشنده تزریق می کردند. به این ترتیب، برنامه "کشتن از سر ترحم" تا پایان جنگ ادامه و گسترش یافت.

منابع، اعتبار:
  • US Holocaust Memorial Museum

کامیون گاز زوندرکماندو لانگه، در سال‌های ۱۹۴۱-۱۹۳۹

از پاییز ۱۹۳۹ تا سال ۱۹۴۱، یک واحد ویژه‌ی کشتار به نام  زوندرکماندو لانگه Sonderkommando Lange (به معنای تحت‌الفظی «یگان ویژه‌ی لانگه») با استفاده از گازهای سمی، افراد دارای معلولیت را در منطقه‌ی وارتگاو در لهستان تحت اشغال آلمان به قتل رساند. این واحد تحت رهبری افسر اس‌اس هربرت لانگه، از محلی به محل دیگر سفر می‌کرد و بیماران مراکز روانپزشکی لهستان و سایر مؤسسات را در یک کامیون گاز به قتل می‌رساند. برخلاف مدل‌های بعدی که از مونوکسید کربن اگزوز خودرو استفاده می‌کردند، کامیون گاز لانگه از مونوکسید کربن خالص شیمیایی خارج شده از کپسول‌ها برای کشتن قربانیان بهره می‌برد. تا پاییز ۱۹۴۱، یگان ویژه‌ی لانگه بیش از ۷۵۰۰ فرد دارای معلولیت را به قتل رسانده بود.

اتاق‌های گاز در اردوگاه مرگ تی‌۴( T4)

از ژانویه‌ی ۱۹۴۰، مقامات آلمان نازی قتل افراد دارای معلولیت را در اتاق‌های گازی که در اردوگاه‌های مرگ ساخته بودند، آغاز کردند. این اقدام، بخشی از برنامه‌‌ی اتانازی «مرگ‌یاری» بود که به آن «عملیات تی ۴ نیز می‌گفتند. عملیات تی‌۴، برنامه‌ی نازی‌ها برای قتل آلمانی‌های دارای معلولیت بود که در مراکز مراقبتی و موسسات نگهداری در آلمان نازی زندگی می‌کردند. مجریان این عملیات، از گاز مونوکسید کربن خالص و به صورت شیمیایی تهیه شده، برای خفه کردن بیماران استفاده می‌کردند.

 نازی‌ها در شش اردوگاه مرگ، تی‌۴، اتاق‌های گاز ساخته بودند:

  •  گرافنک؛
  • براندنبورگ؛
  • هارتهایم؛
  • زونن‌شتاین؛
  • برنبورگ؛ و
  • هادامار.

برنامه‌‌ی «مرگیاری» به طور رسمی در اوت ۱۹۴۱ متوقف شد. تا آن تاریخ، نازی‌ها حدود ۷۰،۰۰۰ نفر از افراد دارای معلولیت را در اتاق‌های گاز اردوگاه‌های مرگ تی‌۴ به قتل رسانده بودند. با این حال، آن‌ها بعدها به روش‌های دیگری از جمله دادن بیش از حد دارو، تزریق مرگ‌بارو گرسنگی دادن، به قتل این افراد ادامه دادند. سرانجام، نازی‌ها اتاق‌های گاز اردوگاه‌های مرگ تی‌۴ را برچیدند.  

اقدام ۱۳اف۱۴: کشتن زندانیان اردوگاه کار اجباری با گاز در مراکز تی‌۴، در سال‌های ۱۹۴۴-۱۹۴۱

از بهار ۱۹۴۱، نازی‌ها در چارچوب عملیات محرمانه‌ای به نام «عملیات ۱۳اف۱۴»، هزاران زندانی اردوگاه‌های کار اجباری را با استفاده از گازهای سمی به قتل رساندند. در این عملیات، پزشکان، زندانیانی را که بیمار، فرسوده یا ضعیف بودند، برای قتل در اتاق‌های گاز در سه اردوگاه مرگ تی‌۴(هارتهایم، برنبورگ و زونن‌شتاین) انتخاب می‌کردند. به نظر می‌رسد آنها گروه‌های خاصی از زندانیان، از جمله یهودیان را برای قتل هدف قرار داده بودند. این کشتارها از بهار ۱۹۴۱ آغاز شد و تا دسامبر ۱۹۴۴ ادامه یافت.

آزمایش‌های جدید با گاز سمی در سال ۱۹۴۱

استفاده‌ی نازی‌ها از گازهای سمی برای کشتار جمعی، در نسل‌کشی یهودیان اروپا به افراطی‌ترین شکل، به نمایش گذاشته شد.

پس از حمله‌ی آلمان به اتحاد جماهیر شوروی در ژوئن ۱۹۴۱، نازی‌ها قتل عام یهودیان را آغاز کردند. در ابتدا، آنها این کار را عمدتاً با تیرباران گروهی انجام می‌دادند. اما خیلی زود برخی از مقامات نازی آزمایش‌هایی را برای یافتن موثرترین روش استفاده از گاز‌های سمی برای به قتل رساندن یهودیان ودیگر قربانیان آغاز کردند. در اواخر تابستان و پاییز ۱۹۴۱، مقامات نازی‌، آزمایش‌هایی را برای قتل افراد با استفاده از گاز اگزوز موتورهای خودرو (در مینسک و موگیلف در بلاروس تحت اشغال آلمان)، دود حاصل از موتورهای ثابت (در منطقه لوبلین در دولت عمومی لهستان تحت اشغال آلمان)، وهمچنین سیکلون بی، در اردوگاه کار اجباری آشویتس انجام دادند.

مجموع این آزمایش‌ها، منجر به ساخت کامیون‌های گاز و مراکز کشتاری شد که نازی‌ها از آنها برای قتل میلیون‌ها یهودی و دیگر افراد استفاده کردند. تا پایان سال ۱۹۴۱، مقامات نازی از گازهای سمی برای قتل‌عام یهودیان استفاده می‌کردند.

ساخت کامیون‌های گاز جدید برای قتل یهودیان و افراد دیگر

در سال ۱۹۴۱، مقامات نازی با همکاری دفتر اصلی امنیت رایش(RSHA )، انواع جدیدی از کامیون‌های گاز را طراحی و آزمایش کردند. این کامیون‌ها به گونه‌ای طراحی شده بودند که گاز اگزوز موتور را به درون یک محفظه‌ی بار ویژه و مهر و موم شده هدایت کنند. مقامات نازی نخستین سری این کامیون‌ها را در پاییز ۱۹۴۱ در اردوگاه کار اجباری زاکسن‌هاوزن آزمایش کردند.

پس از محاکمه‌ی جنایتکاران اصلی جنگی در دادگاه نظامی بین المللی در نورنبرگ، ایالات متحده مجموعه‌ای دیگر از محاکمات جرائم جنگی را تحت عنوان "دادرسی های متعاقب نورنبرگ" در همین شهر برگزار کرد. نهمین محاکمه در دادگاه نظامی آمریکایی در نورنبرگ مربوط به اعضای "واحدهای سیار کشتار" بود که مأموریت داشتند یهودیان و سایر مردم در پشت جبهه شرق به قتل برسانند. در این تصاویر، پیتر دبلیو. والتون دادستان همکار، چگونگی استفاده‌ی آینزاتس‌گروپن از کامیون‌های گاز برای کشتار یهودیان و دیگر قربانیان را در جریان تهاجم آلمان به اتحاد جماهیر شوروی تشریح می‌کند.
۲۹ سپتامبر ۱۹۴۷، آلمان  

منابع، اعتبار:
  • National Archives - Film

 

تا دسامبر ۱۹۴۱، واحدهای عملیات آینزانس‌گروپن (Einsatzgruppen) و دیگر واحدهای اس‌اس و پلیس، استفاده از کامیون‌های گاز RSHA را برای قتل یهودیان و دیگر افراد، از جمله افراد دارای معلولیت و پارتیزان‌ها (رزمندگان مقاومت) آغاز کردند. در بهار ۱۹۴۲، نیروهای اس‌اس و پلیس آلمان حدود ۵۰۰۰ یهودی را در یکی از کامیون‌های گاز RSHA در صربستان تحت اشغال آلمان به قتل رساندند. همچنین مقامات آلمانی‌، کامیون‌های گاز را برای قتل یهودیان در اردوگاه مرگ مالی تروستنتس در نزدیکی مینسک در بلاروس شوروی تحت اشغال آلمان به کار گرفتند. این کامیون‌ها در مکان‌های متععد دیگری نیز به کار گرفته شدند.

کامیون‌های گاز همیشه طبق برنامه عمل نمی‌کردند و مشکلات لجستیکی متعددی ایجاد می‌کردند. از این رو، واحدهای کشتار آلمان علاوه بر استفاده از کامیون‌های گاز، به تیرباران‌های دسته جمعی نیز ادامه دادند.

اتاق‌های گاز در مراکز کشتار (که «اردوگاه‌های مرگ» نیز نامیده می‌شدند)

در چارچوب «راه حل نهایی مسئله‌ی یهود» (طرح نازی‌ها برای نابودی یهودیان اروپا)، مقامات آلمان نازی در اواخر سال‌ ۱۹۴۱ و ۱۹۴۲ اردوگاه‌های مرگ را ایجاد کردند. این مراکز اردوگاه‌هایی بودند که در آن‌ها نازی‌ها یهودیان را در اتاق‌های گاز به قتل می‌رساندند. این مراکز کشتار، با عنوان«اردوگاه‌های نابودی» یا «اردوگاه‌های مرگ» نیز شناخته می‌شوند.  

نازی‌ها پنج اردوگاه برای قتل یهودیان ساختند:

  •  خلمنو (کولمهوف)؛
  • بلزک؛
  • سوبیبور؛
  • تربلینکا؛ و
  • آشویتس-بیرکنائو.

از دسامبر ۱۹۴۱ تا اواخر ۱۹۴۴، کشتار جمعی یهودیان با گاز توسط نازی‌ها در اردوگاه‌های مرگ با سرعت و ابعادی هولناک رخ می‌داد. اولین کشتار جمعی یهودیان با گاز در یکی از اردوگاه مرگ نازی‌ها در ۸ دسامبر ۱۹۴۱ در  خلمنو (کولمهوف) رخ داد. در عرض یک سال، نازی‌ها بیش از ۱.۳ میلیون یهودی را در اتاق‌های گاز به قتل رساندند. این روند در سال ۱۹۴۳ و نیمه‌ی نخست سال ۱۹۴۴ ادامه یافت. آخرین کشتار جمعی با گاز در یک مرکز کشتار در اکتبر/نوامبر ۱۹۴۴ در آشویتس-بیرکناو رخ داد. در اردوگاه‌ها، شمار نامعلومی از یهودیان نیز از بر اثر محرومیت، بیماری، شکنجه و تیرباران به قتل رسیدند.

اتاق‌های گاز در اردوگاه‌های کار اجباری

 قتل با استفاده از گاز سمی تا آخرین روزهای جنگ جهانی دوم در اتاق‌های گاز مستقر در اردوگاه‌های کار اجباری، ادامه یافت.

در بعضی اردوگاه‌های کار اجباری نازی‌ها، از جمله لوبلین/مایدانک، ماوتهاوزن، راونسبروک، زاکسن‌هاوزن، نوینگامه و اشتوت‌هوف، اتاق‌های گاز وجود داشت. در بیشتر موارد، زندانیان این اردوگاه‌ها با استفاده از گاز سیکلون بی به قتل می‌رسیدند. کشتار با گاز در اردوگاه‌های کار اجباری در مقیاسی بسیار کوچک‌تر از اردوگاه‌های مرگ انجام می‌شد. در بیشتر موارد، این اتاق‌های گاز عمدتأ برای کشتن زندانیان بیمار یا ضعیف مورد استفاده قرار می‌گیرفت. تعداد قربانیان هر یک از این اتاق‌های گاز از صدها تا هزاران نفر متغیر بود. همچنین، مقامات اردوگاه کار اجباری ناتسوایلر-اشتروت‌هوف، یک اتاق گاز را در چارچوب آزمایش‌های پزشکی و علمی، ایجاد کردند. در داخائو هم یک اتاق گاز وجود داشت که پژوهشگران معتقدند هرگز برای کشتن انسان‌ها مورد استفاده قرار نگرفت.

تلاش برای از بین بردن شواهد اتاق‌های گاز نازی‌ها

Interior of a gas chamber at the Majdanek camp. Majdanek, Poland, after July 24, 1944.

درون يک اتاق گاز در اردوگاه مايدانك. مايدانك، لهستان، پس از 24 ژوئيه، 1944.

منابع، اعتبار:
  • Archiwum Panstwowego Muzeum na Majdanku

در سال‌های پایانی جنگ جهانی دوم، مقامات آلمان نازی بیشتر اتاق‌های گازی را که ساخته بودند، تخریب کردند یا برچیدند. این اقدام بخشی از تلاش‌های آنها برای پنهان کردن شواهد جنایات‌شان بود. آنها اتاق‌های گاز مراکز کشتار را منفجر و ویران کردند و معمولاً آنها را با خاک یکسان می‌کردند.

با این‌حال، نازی‌ها نتوانستند همه‌ی اتاق‌های گاز را که ساخته بودند، نابود کنند. به طور مشخص، ارتش شوروی هنگام تصرف اردوگاه کار اجباری لوبلین/مایدانک در ژوئیه‌ی ۱۹۴۴، ساختمانی حاوی اتاق گاز را که تقریباً دست نخورده مانده بود، کشف کرد. تصاویر فیلم‌‌برادری شده از آزادسازی اردوگاه مایدانک توسط نیروهای شوروی، شواهد تصویری روشنی از وجود اتاق‌های گاز نازی‌ها ارائه داد.  

تعداد قربانیان اتاق‌های گاز نازی‌ها

نازی‌ها در مجموع، میلیون‌ها نفر را در اتاق‌های گاز به قتل رساندند. قربانیان به این شرح بودند:

  • یهودیان: از شش میلیون یهودی که توسط نازی‌ها و همدستانشان در هولوکاست به قتل رسیدند، بین ۲،۳ تا ۳ میلیون نفر با گازهای سمی کشته شدند.
  •  افراد دارای معلولیت: از ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار فرد دارای معلولیت که توسط نازی‌ها به قتل رسیدند، حدود ۱۰۰ هزار نفر با گاز سمی کشته شدند. این رقم شامل حدود ۷۰ هزار نفریست که در اتاق‌های گاز شش مرکز کشتار تی۴ «مرگ‌یاری» کشته شدند، حدود ۷۵۰۰ نفری که توسط یگان ویژه لانگه به قتل رسیدند، و هزاران نفر دیگری که در کامیون‌های گاز در اروپای شرقی تحت اشغال آلمان کشته شدند.
  • روماها (که به صورت تحقیر‌آمیز «کولی‌» نامیده می‌شدند): نازی‌ها هزاران روما را در اتاق‌های گاز اردوگاه‌های مرگ و در کامیون‌های گاز به قتل رساندند. شمار دقیق روما‌های کشته شده توسط گاز سمی مشخص نیست.
  • اسیران جنگی شوروی: نازی‌ها هزاران اسیر جنگی شوروی را در اتاق‌های گاز مراکز کشتار و اردوگاه‌های کار اجباری به قتل رساندند. شمار دقیق آنها مشخص نیست. با این حال، بیشتر از ۳،۳ میلیون اسیر جنگی شوروی که توسط نازی‌ها کشته شدند، به روش‌های دیگر از جمله تیرباران و محرومیت عمدی جان باختند.
  • سایرین: مقامات آلمان نازی شمار نامعلومی از گروه‌های قومی لهستان (به‌ویژه روشنفکران لهستانی)، زندانیان اردوگاه‌های کار اجباری، پارتیزان‌ها (رزمندگان مقاومت) و دیگران را در اتاق‌های گاز به قتل رساندند.

پرسش‌های متداول درباره‌ی اتاق‌های گاز نازی‌ها

نازی‌ها از چه نوع گازهایی برای کشتن افراد استفاده می‌کردند؟

نازی‌ها از چند نوع مختلف گاز برای قتل افراد استفاده می‌کردند. این گاز‌ها شامل موارد زیر بود:

  • گاز مونوکسید کربن خالص شیمیایی؛
  • گاز مونوکسید کربن تولید شده توسط موتورهای کامیون‌های بزرگ یا موتورهای ثابت؛ و
  • گاز سیانید هیدروژن که از قرص‌های سیکلون بی آزاد می‌شد.

سیکلون بی چیست؟

Zyklon B pellets found at the liberation of the Majdanek camp.

قرص های گاز تزیکلون ب که هنگام آزادسازی اردوگاه مايدانک یافته شد. لهستان، پس از ژوئیه 1944.

منابع، اعتبار:
  • Instytut Pamięci Narodowej

نازی‌ها از گاز سیکلون بی برای قتل یهودیان در اتاق‌های گاز مرکز کشتار آشویتس-بیرکناو استفاده می‌کردند. آن‌ها همچنین از سیکلون بی برای قتل زندانیان در مکان‌های دیگری، از جمله اردوگاه کار اجباری لوبلین/مایدانک، بهره می‌بردند.

سیکلون بی نام تجاری یک آفت‌کش و ماده‌ی ضدعفونی کننده‌ای بود که توسط شرکت آلمانی دگش Gesellschaft für Schädlingsbekämpfung mbH)، از زیرمجموعه‌های شرکت شیمیایی آلمانی دگوسا توزیع می‌شد. سیکلون بی به شکل قرص‌هایی تولید می‌شد که با سیانید هیدروژن ، یک گاز سمی آغشته‌‌ بودند. هنگامی‌که این قرص‌ها در معرض هوا قرار می‌گرفتند، سیانید هیدروژن آزاد می‌شد. قبل از جنگ جهانی دوم، از گاز سیکلون بی، به طور گسترده‌ای برای برای بخوردهی (از بین بردن حشرات و آفات) استفاده می‌شد و ماده‌ای مؤثر برای گندزدایی بود. نازی‌ها علاوه بر کشتار انسان‌ها، از سیکلون بی برای همین اهداف نیز استفاده می‌کردند.

چرا نازی‌ها از گازهای سمی برای قتل یهودیان استفاده می‌کردند؟

مقامات نازی معتقد بودند که کشتار جمعی با گاز مزایای متعددی نسبت به تیرباران گروهی دارد. به‌ویژه، کشتارهای جمعی با گاز کمتر در معرض دید عموم قرار می‌گرفت و در نتیجه پنهان نگه داشتن آنها آسان‌تر بود. آنها ادعا می‌کردند که این روش برای عاملان آن «انسانی‌تر» است و آن را کم‌هزینه‌تر می‌دانستند چرا که به مهمات مورد نیاز برای جنگ احتیاج نداشت. با این حال، کشتار جمعی با گاز، به ویژه در سرزمین‌های اشغالی شوروی، مشکلات لجستیکی نیز برای نازی‌ها ایجاد می‌کرد. به همین دلیل نازی‌ها، همزمان هم به تیرباران‌های گروهی و هم خفه کردن در اتاق‌های گاز ادامه دادند.

آیا نازی‌ها اتاق‌های گاز را به شکل حمام یا دوش درمی‌آوردند؟

بله، بسیاری اما نه همه‌ی اتاق‌های گاز نازی‌ها به گونه‌ای طراحی شده بودند که شبیه دوش حمام به نظر برسند. در برخی موارد، در این اتاق‌های گاز حتی سردوش‌های تقلبی هم نصب شده بود. نازی‌ها گاه بر روی ساختمان‌ها، عنوان حمام یا دوش می‌گذاشتند تا قربانیان را در مورد سرنوشت‌شان فریب دهند.

 نازی‌ها چند اتاق گاز داشتند؟

 آلمان نازی حدود پنجاه اتاق گاز مجزا ساخت.2 این آمار شامل اتاق‌های گاز ثابت، یعنی اتاق‌هایی که در ساختمان‌ها ایجاد شده بودند و همچنین اتاق‌های گاز سیار که در قسمت بار کامیون‌های گاز ساخته شده بودند، می‌شد. همه‌ی این اتاق‌های گاز همزمان فعال نبودند و برخی از آن‌ها تنها به عنوان محل آزمایش یا فضاهای موقت مورد استفاده قرار گرفتند و فقط در یک یا دو مورد به کار برده شدند.

آیا همه اردوگاه‌های نازی دارای اتاق گاز بودند؟

خیر. همه‌ی اردوگاه‌های نازی اتاق گاز نداشتند. آلمان نازی ده‌ها هزار اردوگاه ساخت و بیشتر آن‌ها دارای اتاق گاز بودند.

آیا اتاق‌های گاز نازی‌ها واقعی بودند؟

 بله، اتاق‌های گاز نازی‌ها واقعأ وجود داشتند. در دهه‌های پس از هولوکاست، افرادی که به انکار و تحریف هولوکاست می‌پردازند، بارها ادعاهای گمراه‌کننده و دروغ‌های آشکار را برای ایجاد تردید درباره‌ی جنایت‌های نازی‌ها تکرار کرده‌اند. با این‌حال، حجم گسترده‌ای از شواهد تأیید شده و انکارناپذیر درباره‌ی اتاق‌های گاز نازی‌ها وجود دارد. منابع اطلاعاتی در مورد این اتاق‌ها، شامل اتاق‌های گاز باقی‌مانده در اردوگاه‌های سابق نازی‌ها، اسناد تهیه شده توسط خود نازی‌ها، گزارش‌های خبری زمان جنگ، شهادت‌های کتبی و شفاهی عاملان، شاهدان و قربانیان پس از جنگ، گزارش‌های تحقیقات پس از جنگ، تعداد اندکی عکس‌ دوران جنگ، و مطالعات باستان‌شناسی پس از جنگ است. مجموعه‌ی این شواهد، مدارکی انکارناپذیر از وجود اتاق‌های گاز و اهداف آنها به شمار می‌آیند.

زیرنویس

  1. Footnote reference1.

    در این آمار، ساختمان‌هایی که شامل چند اتاق گاز کوچکتر بودند، یک اتاق گاز محسوب شده‌اند. برای مثال، در اردوگاه مرگ تربلینکا، ساختمان دوم اتاق‌های گاز دارای ده اتاق مچزا بود، اما دراین آمار، یک اتاق گاز به شمار آمده است. اگر هر اتاق به صورت جداگانه محاسبه شود، شمار کل اتاق‌های گاز نازی‌ها بیش از ۸۰ مورد خواهد بود

  2. Footnote reference2.

    در این آمار، ساختمان‌هایی که شامل چند اتاق گاز کوچکتر بودند، یک اتاق گاز محسوب شده‌اند. برای مثال، در اردوگاه مرگ تربلینکا، ساختمان دوم اتاق‌های گاز دارای ده اتاق مچزا بود، اما دراین آمار، یک اتاق گاز به شمار آمده است. اگر هر اتاق به صورت جداگانه محاسبه شود، شمار کل اتاق‌های گاز نازی‌ها بیش از ۸۰ مورد خواهد بود

Thank you for supporting our work

We would like to thank Crown Family Philanthropies, Abe and Ida Cooper Foundation, the Claims Conference, EVZ, and BMF for supporting the ongoing work to create content and resources for the Holocaust Encyclopedia. View the list of all donors.

واژه‌نامه