Prisoners during a roll call at the Buchenwald concentration camp.

System klasyfikacji w nazistowskich obozach koncentracyjnych

Ofiary prześladowań

Jednymi z pierwszych ofiar prześladowań w nazistowskich Niemczech byli przeciwnicy polityczni – głównie komuniści, socjaldemokraci i związkowcy. Świadkowie Jehowy odmawiali służby w niemieckiej armii lub złożenia przysięgi posłuszeństwa Adolfowi Hitlerowi i w konsekwencji również stali się celem ataków. Reżim nazistowski prowadził kampanię przeciwko homoseksualizmowi mężczyzn i prześladował gejów od 1933 do 1945 r. Podczas debat parlamentarnych naziści twierdzili, że relacje seksualne między mężczyznami stanowią destrukcyjne występki prowadzące do upadku narodu niemieckiego. Homoseksualni mężczyźni i mężczyźni oskarżeni o homoseksualizm byli osadzani w więzieniach. Wielu z nich po odbyciu kary trafiało do obozów koncentracyjnych.

Naziści prześladowali tych, których uważali za gorszych rasowo. Nazistowska ideologia rasowa przede wszystkim oczerniała Żydów, ale także propagowała nienawiść wobec Romów (zwanych „Cyganami”) i osób czarnoskórych. Naziści postrzegali Żydów jako wrogów rasowych i poddawali ich samowolnym aresztowaniom, internowaniom i mordom. Ze względów rasowych prześladowano również Romów. Naziści postrzegali Polaków i innych Słowian jako gorszych. Skazali ich na podporządkowanie, pracę przymusową, a czasem śmierć. W nazistowskich obozach koncentracyjnych najbrutalniej traktowano więźniów żydowskich.

Identyfikacja więźniów: system oznakowania 

Od 1938 r. Żydów w obozach identyfikowano na podstawie żółtej gwiazdy przyszytej do strojów więziennych. Ta gwiazda to wypaczona wersja żydowskiego symbolu Gwiazdy Dawida. Po 1939 r. i z pewnymi różnicami w zależności od obozu kategorie więźniów można było łatwo zidentyfikować dzięki systemowi oznaczeń w postaci trójkąta w różnych kolorach, na którym umieszczano napisy. Naszywki na strojach więźniów umożliwiały strażnikom SS identyfikację domniemanego powodu uwięzienia.

Chart of Prisoner Markings

Grafika przedstawiająca oznakowania więźniów w niemieckich obozach koncentracyjnych. Dachau, Niemcy, ok. 1938–1942 r.

W latach 1937–1938 SS zaczęło tworzyć system znakowania więźniów w obozach koncentracyjnych. Przyszywane do mundurów oznakowania informowały o powodzie uwięzienia danej osoby, różniąc się od siebie nieznacznie w zależności od obozu. Tej grafiki naziści używali do znakowania więźniów w obozie koncentracyjnym Dachau.

Źródło:
  • KZ Gedenkstaette Dachau

Przestępcy byli oznaczani zielonymi odwróconymi trójkątami, więźniowie polityczni – czerwonymi, „aspołeczni” (w tym Romowie, nonkonformiści, włóczędzy i inne grupy) – czarnymi lub – w przypadku Romów w niektórych obozach – brązowymi. Geje i mężczyźni oskarżeni o homoseksualizm byli oznaczani różowymi trójkątami, a świadkowie Jehowy – fioletowymi. Więźniowie niebędący Niemcami byli identyfikowani na podstawie pierwszej litery niemieckiej nazwy ich kraju ojczystego, która była przyszyta do ich odznaki. Oba trójkąty tworzące odznakę z żydowską gwiazdą miały być żółte, chyba że żydowski więzień należał do jednej z innych kategorii więźniów. Na przykład żydowski więzień polityczny był oznaczany żółtym trójkątem umieszczanym pod czerwonym trójkątem.

Naziści wymagali od Żydów noszenia żółtej Gwiazdy Dawida nie tylko w obozach, lecz w całej okupowanej Europie.

Thank you for supporting our work

We would like to thank Crown Family Philanthropies, Abe and Ida Cooper Foundation, the Claims Conference, EVZ, and BMF for supporting the ongoing work to create content and resources for the Holocaust Encyclopedia. View the list of all donors.

Słownik terminów