Τι ήταν τα κέντρα εξόντωσης των Ναζί;

Κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος, οι Ναζί ίδρυσαν κέντρα εξόντωσης με σκοπό τη δολοφονία Εβραίων και άλλων θυμάτων με τη χρήση δηλητηριωδών αερίων. Τα ναζιστικά κέντρα εξόντωσης αναφέρονται επίσης ως «στρατόπεδα εξόντωσης» ή «στρατόπεδα θανάτου». Οι Ναζί δολοφόνησαν Εβραίους σε κέντρα εξόντωσης στο πλαίσιο της «Τελικής Λύσης», δηλαδή, του σχεδίου των Ναζί για την εξάλειψη των Εβραίων της Ευρώπης. Στα κέντρα εξόντωσης, οι Ναζί εφάρμοζαν συστηματικά πρακτικές εξαπάτησης, τρομοκράτησης και απανθρωποποίησης των θυμάτων τους πριν τα δολοφονήσουν.

Γιατί οι Ναζί δολοφονούσαν τους Εβραίους σε κέντρα εξόντωσης;

Οι Ναζί στοχοποίησαν τους Εβραίους, λόγω της ακραίας αντισημιτικής ιδεολογίας τους.  Ο αντισημιτισμός είναι η προκατάληψη ή το μίσος εναντίον του εβραϊκού λαού. Η ναζιστική του εκδοχή ήταν ακραία. Βασιζόταν στη λανθασμένη ιδέα (ψευδή αντίληψη) ότι οι Εβραίοι συνιστούσαν ξεχωριστή και κατώτερη φυλή. Ο αντισημιτισμός οδήγησε τους Ναζί να στοχοποιήσουν τους Εβραίους και να πραγματοποιήσουν τη γενοκτονία που σήμερα είναι γνωστή ως Ολοκαύτωμα. 

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου (1939–1945), οι Ναζί δημιούργησαν κέντρα εξόντωσης για τη δολοφονία Εβραίων με δηλητηριώδη αέρια. Εκτός από την κατασκευή κέντρων εξόντωσης, οι Ναζί και οι συνεργάτες τους δολοφονούσαν Εβραίους και σε άλλες τοποθεσίες και με άλλους τρόπους, όπως μέσω της πείνας και της κακοποίησης των Εβραίων που ήταν φυλακισμένοι σε γκέτο και στρατόπεδα, καθώς και με μαζικές εκτελέσεις ολόκληρων εβραϊκών κοινοτήτων.  

Πόσα κέντρα εξόντωσης κατασκεύασαν οι Ναζί; 

Η ναζιστική Γερμανία ίδρυσε και διατήρησε σε λειτουργία πέντε κύρια κέντρα εξόντωσης για τη δολοφονία των Εβραίων. Οι ονομασίες τους ήταν οι εξής:

• Chełmno (ονομάζεται Kulmhof στα γερμανικά) 
• Belzec 
• Sobibor 
• Treblinka και 
• Auschwitz-Birkenau

Κάθε ένα από αυτά σχεδιάστηκε ειδικά για τη μαζική δολοφονία Εβραίων. Στα κέντρα εξόντωσης, οι Ναζί δολοφόνησαν Εβραίους όλων των ηλικιών και από πολλές χώρες. 

Πού βρίσκονταν τα ναζιστικά κέντρα εξόντωσης; 

Τα περισσότερα κέντρα εξόντωσης βρίσκονταν σε απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές περιοχές όπου δεν ζούσαν πολλοί άνθρωποι, γεγονός που τα καθιστούσε λιγότερα ορατά. Όμως, παρόλο που τα κέντρα εξόντωσης βρίσκονταν συνήθως σε αγροτικές περιοχές, ήταν συνδεδεμένα με το σιδηροδρομικό δίκτυο, ώστε να διευκολύνεται η μεταφορά των θυμάτων με τρένα στα κέντρα εξόντωσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνταν και φορτηγά. Στα ελληνικά,οι μεταφορές αυτές συχνά αναφέρονται ως «απελάσεις».

Και τα πέντε κέντρα εξόντωσης βρίσκονταν στην κατεχόμενη από τους Γερμανούς Πολωνία, όπου ζούσαν εκατομμύρια Εβραίοι. 

Πώς δολοφονούσαν οι Ναζί τους Εβραίους στα κέντρα εξόντωσης; 

Στα κέντρα εξόντωσης, οι Ναζί δολοφονούσαν τα θύματά τους στριμώχνοντάς τα σε θαλάμους και εκθέτοντάς τα σε δηλητηριώδη αέρια, προκαλώντας ασφυξία —δηλαδή θάνατο λόγω έλλειψης οξυγόνου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πραγματοποιούνταν και εκτελέσεις με πυροβολισμούς. Οι Ναζί πυροβολούσαν επίσης τους Εβραίους στα κέντρα εξόντωσης. 

Υπήρχαν επιζώντες στα κέντρα εξόντωσης;;

Σχεδόν όλοι οι Εβραίοι που μεταφέρθηκαν στα ναζιστικά κέντρα εξόντωσης δολοφονήθηκαν αμέσως. Όμως, και στα πέντε κέντρα εξόντωσης, ένας μικρός; αριθμός Εβραίων κρατουμένων διατηρούνταν προσωρινά σε ζωή. Οι Ναζί εξανάγκαζαν αυτούς τους κρατούμενους σε εργασία σχετική με τη  διαδικασία εξόντωσης. Ορισμένοι κρατούμενοι υποχρεώνονταν να διαχωρίζουν τα υπάρχοντα των θυμάτων που είχαν κλαπεί από τους Ναζί. Άλλοι έπρεπε να αφαιρούν από τα πτώματα τιμαλφή, συμπεριλαμβανομένων των χρυσών δοντιών. Ένα από τα πιο απαιτητικά σωματικά και συναισθηματικά καθήκοντα ήταν η απομάκρυνση των πτωμάτων από τους θαλάμους αερίου και η μεταφορά τους σε μαζικούς τάφους ή κρεματόρια. Στα ελληνικά, τα κρεματόρια αναφέρονται μερικές φορές ως «φούρνοι» σε μαρτυρίες επιζώντων ή σε ιστορικές αναφορές που αποδίδουν λόγο τρίτων. 

Οι Ναζί μεταχειρίζονταν τους Εβραίους κρατούμενους στα κέντρα εξόντωσης με εξαιρετική σκληρότητα και βία, και οι περισσότεροι δεν επιβίωναν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Δραπέτευσε κανείς από τα ναζιστικά κέντρα εξόντωσης;

Ένας μικρός αριθμός Εβραίων κρατουμένων κατάφερε να δραπετεύσει από τα κέντρα εξόντωσης, είτε μεμονωμένα είτε σε μικρές ομάδες. Άλλοι δραπέτευσαν κατά τη διάρκεια εξεγέρσεων στα κέντρα εξόντωσης Sobibor και Treblinka. Πολλοί από αυτούς τους δραπέτες περιέγραψαν αργότερα όσα είχαν δει στα κέντρα εξόντωσης σε δικαστικές καταθέσεις, προφορικές μαρτυρίες και βιβλία. . 

Πόσους Εβραίους δολοφόνησαν οι Ναζί στα κέντρα εξόντωσης;

Από τα περίπου 6 εκατομμύρια Εβραίων που δολοφονήθηκαν από τους Ναζί και τους συνεργάτες τους στο Ολοκαύτωμα, περίπου 2,7 εκατομμύρια Εβραίοι άνδρες, γυναίκες και παιδιά δολοφονήθηκαν στα κέντρα εξόντωσης— σχεδόν το ήμισυ του συνόλου των θυμάτων του Ολοκαυτώματος.