اردوگاههای مرگ (مراکز کشتار نازیها) چه بودند؟
آلمان نازی مراکز کشتار ایجاد کرد که در آنجا یهودیان را در اتاقهای گاز به قتل میرساندند. مراکز قتلعام، «اردوگاههای مرگ» یا «اردوگاههای معدومسازی» نیز نامیده میشوند.
در طول هولوکاست، نازیها مراکز کشتار را ساختند تا یهودیان و دیگر قربانیان را با استفاده از گازهای سمی به قتل برسانند. این مراکز، گاه «اردوگاههای نابودسازی» یا «اردوگاههای مرگ» نیز نامیده میشوند. نازیها یهودیان را در این مراکز به عنوان بخشی از «راه حل نهایی» - برنامهی نازیها برای کشتار یهودیان اروپا - به قتل رساندند. در این مراکز، نازیها قربانیان خود را فریب داده، آنها را ترسانده و پیش از قتل، آنها را از انسانیت تهی میساختند.
چرا نازیها یهودیان را در اردوگاههای مرگ به قتل رساندند؟
نازیها یهودیان را بهدلیل یهودستیزی شدید خود، به قتل رساندند. یهودستیزی یعنی پیشداوری یا نفرت علیه یهودیان. نوع یهودستیزی نازیها، بسیار افراطی بود و بر پایهی باور غلطی بناشده بود که یهودیان را نژادی جدا و پست میدانست. یهودستیزی، نازیها را به کشتار یهودیان و نسلکشی آنها سوق داد که امروزه با نام هولوکاست شناخته میشود.
در طول جنگ جهانی دوم (۱۹۴۵-۱۹۳۹)، نازیها مراکز کشتار را برای قتل یهودیان با گاز سمی ساختند. نازیها وهمدستانشان، یهودیان را در مکانهای دیگر و به روشهای دیگر نیز به قتل میرساندند. ازجمله گرسنگی دادن وسؤرفتار با یهودیان زندانی در گتوها و اردوگاهها و همچنین کشتار کامل جوامع یهودی در عملیاتهای تیرباران گروهی.
چند اردوگاه مرگ ساخته شد؟
آلمان نازی پنج مرکز کشتار برای قتل یهودیان ایجاد و اداره کرد که عبارت بودند از:
- چلمنو (به آلمانی کولمهوف Kulmhof نامیده میشود)؛
- بلزک؛
- سوبیبور؛
- تربلینکا؛ و
- آشویتس-بیرکنائو.
هر یک از این پنج مکان، بهطور خاص برای کشتار جمعی یهودیان ساخته شده بودند. دراین مراکز، نازیها یهودیان را از هر سن و از کشورهای مختلف به قتل رساندند.
اردوگاههای مرگ کجا بودند؟
بیشتر مراکز کشتار در مناطق دورافتاده و روستایی قرار داشتند، تا از دید عموم مخفی بمانند. با این حال، همچنان از طریق خطوط راه آهن قابل دسترسی بودند. این امر به نازیها وهمدستانشان اجازه میداد تا قربانیان را با قطار به این مراکز منتقل کنند. گاهی نازیها از کامیون نیز استفاده میکردند. به این جابهجایی «اخراج» یا «انتقال اجباری» نیز گفته میشود.
هر پنج مرکز کشتار در لهستان تحت اشغال آلمان واقع شده بودند، جایی که میلیونها یهودی در آن زندگی میکردند.
چگونه یهودیان در این مراکز کشته شدند؟
در اردوگاههای مرگ، نازیها قربانیانشان را در یک فضای بسته جمع میکردند و آنها را در معرض گازهای سمی، قرار میدادند. قربانیان بر اثر خفگی جان میباختند. «خفگی» به معنای کمبود اکسیژن. در برخی موارد نیز نازیها یهودیان را تیرباران کرده و میکشتند.
آیا کسی در اردوگاهها مرگ زنده میماند؟
تقریباً تمام یهودیانی که به اردوگاههای مرگ فرستاده میشدند، بلافاصله به قتل میرسیدند. با اینحال، در هر پنج اردوگاه، نازیها به طور موقت تعداد کمی از زندانیان یهودی را زنده نگه میداشتند تا در فرآیند کشتار به آنها کمک کنند. برخی از زندانیان مجبور بودند اموالی را که نازیها از قربانیان دزدیده بودند، مرتب کنند. دیگران مجبور بودند اجساد را برای یافتن اشیای قیمتی، از جمله دندانهای طلا، جستجو کنند. یکی از طاقتفرساترین وظایف از نظر جسمی و روحی، خارج کردن اجساد از اتاقهای گاز و انتقال آنها به گورهای دستهجمعی یا کرماتوریا (کورههای آدمسوزی) بود.
نازیها با زندانیان یهودی در مراکز کشتار با بیرحمی و خشونت شدید رفتار میکردند و بیشتر این کارگران مدت زیادی زنده نمیماندند.
آیا کسی از این اردوگاهها فرار کرد؟
تعداد کمی از زندانیان یهودی موفق شدند از اردوگاههای مرگ فرار کنند. برخی به تنهایی یا در گروههای کوچک و برخی دیگر در جریان شورشها در اردوگاههای سوبیبور و تربلینکا فرار کردند. بسیاری از این فراریان بعدها آنچه را که دراین اردوگاهها دیده بودند، در شهادتهای دادگاه، تاریخ شفاهی و کتابها شرح دادند.
چند یهودی را در این اردوگاهها به قتل رسیدند؟
از میان۶ میلیون یهودی که در هولوکاست توسط نازیها و همدستان آنها به قتل رسیدند، حدود ۲،۷ میلیون مرد، زن و کودک یهودی در اردوگاههای مرگ به قتل رسیدند. این تقریباً نیمی از کل قربانیان هولوکاست بود.