„Aryzacja”

„Aryzacja” (po niemiecku Arisierung) odnosi się do odebrania mienia należącego do Żydów w nazistowskich Niemczech w latach 1933–1945 i przekazania go na własność „aryjską”, czyli nieżydowską. 

„Aryzacja” została przeprowadzona w dwóch odrębnych fazach: 

• Od 1933 r. do lata 1938 r.: „dobrowolna aryzacja ”.
• Od jesieni 1938 r. do upadku reżimu nazistowskiego w 1945 r.: „przymusowa aryzacja”.

„Dobrowolna aryzacja ”

W ramach „dobrowolnej aryzacji” nazistowskie Niemcy zachęcały żydowskich przedsiębiorców, którzy już wcześniej byli dyskryminowani ekonomicznie i społecznie, do sprzedaży swoich przedsiębiorstw w Niemczech po znacznie obniżonych cenach.

Na początku 1933 r. w Niemczech było około 100 000 przedsiębiorstw należących do Żydów. Mniej więcej połowę z nich stanowiły niewielkie sklepy detaliczne, głównie odzieżowe i obuwnicze. Resztę stanowiły różnej wielkości fabryki lub warsztaty, a także prywatne kancelarie prawnicze, praktyki lekarskie i inne usługi. 

Do 1938 r. połączenie nazistowskiego terroru, propagandy, bojkotu i ustawodawstwa skierowane przeciwko Żydom było tak skuteczne, że około dwie trzecie przedsiębiorstw należących do Żydów zostało zamkniętych lub sprzedanych osobom niebędącym Żydami. Żydowscy właściciele, często chcący wyemigrować lub sprzedać upadającą firmę, akceptowali cenę sprzedaży, która wynosiła zaledwie 20 lub 30 procent rzeczywistej wartości ich przedsiębiorstwa. 

„Przymusowa aryzacja”

Bezpośrednio po brutalnych ogólnokrajowych pogromach w dniach 9–10 listopada 1938 r. znanych jako Noc Kryształowa (Kristallnacht), „aryzacja” weszła w drugą fazę: przymusowe przekazanie wszystkich żydowskich przedsiębiorstw osobom niebędącym Żydami.

W następstwie Nocy Kryształowej nazistowskie Niemcy wydało nowe przepisy, które zabraniały Żydom podejmowania większości działalności gospodarczej w kraju. Reżim przydzielił każdemu pozostałemu żydowskiemu przedsiębiorstwu nieżydowskiego powiernika, który miał nadzorować jego natychmiastową przymusową sprzedaż osobom niebędącym Żydami. Opłata powiernika za tę wymaganą usługę była często tylko nieznacznie niższa od ceny sprzedaży i była uiszczana przez byłych żydowskich właścicieli. Część zysków ze sprzedaży trafiła również do Biura Planu Czteroletniego, kierowanego przez Hermanna Göringa i przygotowującego niemiecką gospodarkę do wojny. 

Zdjęcie

Niemieccy Żydzi mający nadzieję na emigrację do Palestyny (Zdjęcie)

Niemieccy Żydzi mający nadzieję na emigrację do Palestyny, ustawiają się w długie kolejki przed biurem podróży Palestine and Orient. Berlin, Niemcy, 22 stycznia 1939 r.

Źródło:

• DIZ Muenchen GMBH, Sueddeutscher Verlag Bilderdienst

Fundusze potrzebne do rozpoczęcia produkcji zbrojeniowej na dużą skalę zostały zebrane częściowo poprzez konfiskatę mienia i kosztowności należących do ludności żydowskiej. Niemieccy Żydzi, którzy chcieli wyemigrować, zostali zmuszeni do oddania większości swojego majątku. Rząd Rzeszy nałożył wygórowany „podatek lotniczy” na Żydów opuszczających Niemcy.

Co więcej, po Nocy Kryształowej Göring nałożył na ludność żydowską w Niemczech grzywnę w wysokości miliarda marek niemieckich. Grzywna była bezpośrednim podatkiem osobistym nałożonym na każdego żydowskiego podatnika, który posiadał majątek o wartości przekraczającej 5000 marek . Państwo skonfiskowało również wszystkie ubezpieczenia, które powinny być wypłacone żydowskim właścicielom nieruchomości po pogromach. Dodatkowo właścicieli tych nieruchomości obarczono odpowiedzialnością za remonty i naprawy. Środki pozostałe po zapłaceniu tych grzywien i dodatkowych wpłacano na zablokowane konta w niemieckich bankach. Konta były pod ścisłym nadzorem nazistowskiego państwa. Właściciele mogli pobierać jedynie stałą minimalną miesięczną kwotę, niezbędną do pokrycia kosztów utrzymania.

Podczas wojny nazistowskie Niemcy przejęły pozostałe środki z tych zablokowanych kont. Rzeczy osobiste, mienie i inne aktywa należące do Żydów, którzy zostali deportowani do wschodniej Europy w ramach „ostatecznego rozwiązania”, zostały skonfiskowane i zazwyczaj zlicytowane lub po prostu rozdane ofiarom bombardowań, które straciły majątek podczas alianckich nalotów na niemieckie miasta.

Skutki

Nie ma dokładnych danych dotyczących całkowitej wartości mienia odebranego Żydom w Niemczech pod rządami nazistów. Oczywiste jest jednak to, że Żydzi, którzy wyemigrowali z Niemiec, mogli zabrać ze sobą tylko niewielką część swojego majątku. Ci, którzy zostali deportowani podczas wojny, stracili wszystko; większość z nich straciła również życie.