عملیات نجات در دانمارک

بیشتر افراد ساکن در اروپای اشغالی نه در نسل کشی هایی که توسط نازی ها صورت پذیرفت نقش فعال داشتند، نه برای کمک به یهودیان و دیگر قربانیان سیاست های نازی ها کاری انجام دادند. در طول هولوکاست، میلیون ها نفر تماشاگرِ خاموشِ دستگیری و تبعید یهودیان، کولیان و دیگر "دشمنان رایش" بودند. بسیاری از این تماشاگران فکر می کردند حوادثی که شاهدش بودند ربطی به آنها ندارد. دیگران نیز از فرط ترس از کمک به دیگران خودداری می کردند. در بسیاری از نقاط، پناه دادن به یهودیان جرم به شمار می رفت و مجازات آن مرگ بود.

به رغم خطرهای موجود، تعداد اندکی از افراد نیز حاضر نشدند که کنار ایستاده و تماشا کنند. این افراد شجاعانه با فراهم آوردن مخفیگاه، مسیرهای مخفی فرار، مدارک هویت جعلی، غذا، پوشاک، پول و حتی گاهی اسلحه به دیگران یاری رساندند.

دانمارک تنها کشور اشغالی بود که در برابر تلاش های رژیم نازی مبنی بر تبعید شهروندان یهودی این کشور، فعالانه مقاومت می کرد. در 28 سپتامبر 1943، دیپلمات آلمانی، گئورگ فردیناند دوکویتس، مخفیانه به نهضت مقاومت دانمارک اطلاع داد که نازی ها در تدارک تبعید یهودیان دانمارکی هستند. دانمارکی ها بلافاصله واکنش نشان داده و به سازماندهی فعالیت هایی در سراسر کشور پرداختند تا یهودیان را به طور قاچاقی از طریق دریا به کشور بی طرف سوئد برسانند. یهودیان پس از اطلاع از برنامه آلمانی ها، شروع به ترک کپنهاگ- که تعداد بسیاری از 8000 یهودی دانمارکی در آن ساکن بودند- و دیگر شهرها با قطار، ماشین و یا پای پیاده کردند. آنها توانستند با کمک مردم دانمارک، مخفیگاه هایی در منازل، بیمارستان ها و کلیساها بیابند. طی دو هفته، ماهیگیران حدود 7200 يهودی دانمارکی و 680 نفر از بستگان غيريهودی آنها را با قایق از آبراه باریکی که دانمارک را از سوئد جدا می کرد عبور داده و به مکان امن رساندند.

عملیات نجات در دانمارک بی نظیر بود، چرا که در سرتاسر کشور صورت گرفت. این عملیات اما به طور کامل موفقیت آمیز نبود. حدود 500 یهودی دانمارکی به گتوی ترزین اشتاد در چکوسلواکی تبعید شدند. با وجود این، حتی از میان این یهودیان نیز به جز 51 نفر، همگی جان سالم به در بردند، زیرا مقامات دانمارکی با ابراز نگرانی درباره سلامت یهودیان تبعید شده، آلمانی ها را تحت فشار قرار دادند. دانمارکی ها ثابت کردند که با حمایت گسترده از یهودیان و مقاومت در برابر سیاست های نازی ها، می شد جان افراد را نجات داد.

روایت های بی شماری درباره افراد شجاعی که در کشورهای دیگر کوشیدند مانع از تلف شدن جان یهودیان به دست نازی ها شوند وجود دارد. حدود 12000 کودک یهودی توسط روحانیان فرانسه نجات یافتند که برای آنان سرپناه تهیه کرده و حتی آنها را به طور قاچاقی به سوئیس و اسپانیا منتقل کردند. تقریباً 20000 یهودی لهستانی توانستند در مخفیگاه های خارج از گتو در ورشو مخفی شوند، چرا که مردم به این افراد در منازل خود پناه می دادند. برخی از یهودیان حتی با کمک مدیر باغ وحش ورشو به نام یان زابینسکی در آن باغ وحش مخفی شدند.