Νύχτα των Κρυστάλλων

Η Νύχτα των Κρυστάλλων υπήρξε μια πανεθνική, βίαιη αντιεβραϊκή εξέγερση που έλαβε χώρα σε ολόκληρη τη ναζιστική Γερμανία στις 9 και 10 Νοεμβρίου του 1938. Κατά τη διάρκεια της Νύχτας των Κρυστάλλων, ομάδες Ναζί και άλλων Γερμανών στοχοποίησαν εβραϊκούς χώρους λατρείας, καταστήματα και επιχειρήσεις, κατοικίες και ανθρώπους. Μεταξύ των δραστών συγκαταλέγονταν αξιωματούχοι του Ναζιστικού Κόμματος και μέλη των οργανώσεών του, ιδίως των SA, SS, και της Χιτλερικής Νεολαίας. Συμμετείχαν επίσης και απλοί Γερμανοί πολίτες που δεν ανήκαν σε αυτές τις ναζιστικές οργανώσεις. Πολλοί εκμεταλλεύτηκαν την κατάσταση για να λεηλατήσουν τις βανδαλισμένες εβραϊκές κατοικίες και επιχειρήσεις και να ταπεινώσουν δημόσια τους Εβραίους γείτονές τους.

Ανώτατοι ηγέτες των Ναζί συντόνισαν και υποκίνησαν την εξέγερση της Νύχτας των Κρυστάλλων, επιδιώκοντας παράλληλα να παρουσιάσουν τα γεγονότα ως μια αυθόρμητη έκρηξη της λαϊκής οργής κατά των Εβραίων. Συγκεκριμένα, παρουσίασαν τη βία ως αυθόρμητη αντίδραση στη δολοφονία ενός χαμηλόβαθμου Γερμανού διπλωμάτη από έναν Εβραίο έφηβο. Ωστόσο, η βία δεν ήταν αυθόρμητη. Οι ναζιστές αξιωματούχοι χρησιμοποίησαν το περιστατικό ως πρόσχημα για να ξεκινήσουν την εξέγερση. 

Οι βανδαλισμοί και οι εμπρησμοί της Νύχτας των Κρυστάλλων πραγματοποιήθηκαν με την υποστήριξη του κράτους. Ο Υπουργός Ναζιστικής Προπαγάνδας Γιόζεφ Γκαίμπελς και άλλα ανώτατα στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος συντόνισαν ενεργά την εξέγερση με την έγκριση του ηγέτη των Ναζί Αδόλφου Χίτλερ. 

Χάρτης

«Νύχτα των Κρυστάλλων»: Πανεθνικό πογκρόμ (Χάρτης)

Η Kristallnacht-—κατά λέξη «Κρυστάλλινη Νύχτα»--μεταφράζεται συνήθως από τα γερμανικά ως «Νύχτα των Κρυστάλλων»· αναφέρεται στο βίαιο αντί-εβραϊκό πογκρόμ στις 9 και 10 Νοεμβρίου του 1938. Το πογκρόμ εκδηλώθηκε σε ολόκληρη τη Γερμανία, που τότε συμπεριελάμβανε την Αυστρία και την περιοχή Σουδητία της Τσεχοσλοβακίας. Εκατοντάδες συναγωγές σε όλο το γερμανικό Ράιχ δέχθηκαν επίθεση, βανδαλίστηκαν, λεηλατήθηκαν, και καταστράφηκαν. Πολλές πυρπολήθηκαν. Οι πυροσβέστες είχαν λάβει διαταγές να αφήσουν τις συναγωγές να καούν αλλά να εμποδίσουν τις φλόγες να εξαπλωθούν σε παρακείμενα κτίρια. Οι βιτρίνες εκατοντάδων καταστημάτων εβραϊκής ιδιοκτησίας έσπασαν και τα προϊόντα λεηλατήθηκαν. Εβραϊκά νεκροταφεία βεβηλώθηκαν. Πολλοί Εβραίοι δέχθηκαν επίθεση από τον όχλο των Ταγμάτων Εφόδου (SA). Τουλάχιστον 91 Εβραίοι σκοτώθηκαν στο πογκρόμ.

Πηγές:

• US Holocaust Memorial Museum

Γιατί ονομάζεται «Νύχτα των Κρυστάλλων»; 

Η πανεθνική αντιεβραϊκή εξέγερση του Νοεμβρίου του 1938 είναι γνωστή με πολλές ονομασίες. 

Τον Νοέμβριο του 1938, οι ναζιστικές γερμανικές αρχές αναφέρονταν συνήθως στα γεγονότα ως Aktion (που σημαίνει «επιχείρηση» ή «δράση»). Μερικές φορές τα αποκαλούσαν «αντιεβραϊκή δράση» ή «πράξη εκδίκησης». 

Οι Εβραίοι και οι εβραϊκές οργανώσεις περιέγραφαν συχνά τα γεγονότα ως πογκρόμ. Η λέξη πογκρόμ προέρχεται από τα ρωσικά και χρησιμοποιούνταν ήδη από τον 19ο αιώνα για να περιγράψει τη μαζική βία κατά των Εβραίων στη Ρωσική Αυτοκρατορία και αλλού. Με τη χρήση του όρου αυτού, οι Εβραίοι παρατηρητές ενέτασσαν τα γεγονότα σε μια μακρά ιστορία αντισημιτισμού και βίας κατά των Εβραίων. Ο όρος «πογκρόμ» εμφανιζόταν επίσης συχνά στην κάλυψη της Νύχτας των Κρυστάλλων από τον αμερικανικό Τύπο.

Τελικά, ο όρος Reichskristallnacht επικράτησε στη χρήση από το γερμανικό κοινό κατά τη διάρκεια της ναζιστικής περιόδου. Η λέξη σημαίνει «Νύχτα των Κρυστάλλων του Ράιχ» και παραπέμπει στα θραύσματα από τα σπασμένα τζάμια βιτρινών και παραθύρων που κάλυπταν τους γερμανικούς δρόμους μετά τις επιθέσεις. Ο όρος αυτός συντομεύτηκε αργότερα σε «Νύχτα των Κρυστάλλων» και χρησιμοποιήθηκε ευρύτερα και εκτός Γερμανίας.

Στη σύγχρονη εποχή, τα γεγονότα της Kristallnacht αναφέρονται στα γερμανικά κυρίως ως Reichspogromnacht (νύχτα πογκρόμ του Ράιχ) ή Novemberpogrom (πογκρόμ του Νοεμβρίου).

Τα προεόρτια της Νύχτας των Κρυστάλλων 

Το έτος 1938 — κατά το οποίο έλαβε χώρα η Νύχτα των Κρυστάλλων — αποτέλεσε σημείο καμπής για τη ναζιστική Γερμανία. Εκείνη τη χρονιά, η ναζιστική Γερμανία άρχισε να επιδιώκει με μεγαλύτερη ένταση την υλοποίηση των ιδεολογικών της στόχων. Επέκτεινε την επικράτειά της με την προσάρτηση της Αυστρίας τον Μάρτιο και της Σουδητίας κατά τους μήνες Σεπτέμβριο και Οκτώβριο. 

Καθ' όλη τη διάρκεια του 1938, το ναζιστικό καθεστώς εφάρμοσε επίσης όλο και πιο περιοριστικά και βίαια αντιεβραϊκά μέτρα, με στόχο την εκδίωξη των Εβραίων από τη ναζιστική Γερμανία. Στο πλαίσιο αυτό, το ναζιστικό καθεστώς έθεσε στο στόχαστρο Εβραίους με πολωνική υπηκοότητα και πολωνικά διαβατήρια που ζούσαν στη Γερμανία και στα προσαρτημένα εδάφη της. Από τις 27 έως τις 29 Οκτωβρίου του 1938, οι γερμανικές αρχές συγκέντρωσαν και απέλασαν περισσότερους από 17.000 Εβραίους, πολλοί από τους οποίους είχαν γεννηθεί στη Γερμανία1Footnote 11. Το μέτρο αυτό, που είναι γνωστό Polenaktion (Πολωνική Δράση), αποτέλεσε την πρώτη μαζική απέλαση Εβραίων από τη ναζιστική Γερμανία. 

Μεταξύ όσων εκτοπίστηκαν από τις ναζιστικές γερμανικές αρχές ήταν και η οικογένεια Grynszpan. Ο Zyndel και η Ryfka Grynszpan, οι οποίοι είχαν μεταναστεύσει στη Γερμανία το 1911, απελάθηκαν από το Ανόβερο στο Zbąszyń της Πολωνίας, μαζί με δύο από τα παιδιά τους. Ο 17χρονος γιος τους Herschel ζούσε τότε στο Παρίσι. Όταν πληροφορήθηκε την απέλαση της οικογένειάς του, ο Herschel μετέβη στη γερμανική πρεσβεία στο Παρίσι. Εκεί, το πρωί της 7ης Νοεμβρίου, πυροβόλησε τον χαμηλόβαθμο Γερμανό διπλωμάτη Ernst vom Rath, τραυματίζοντάς τον θανάσιμα. Ο Grynszpan φαίνεται ότι ενήργησε εν βρασμώ, αντιδρώντας στην απέλαση από τη Γερμανία των γονιών του, των αδελφών του, καθώς και άλλων Εβραίων με πολωνική υπηκοότητα.

Το ναζιστικό καθεστώς επέλεξε να εκμεταλλευτεί τον φόνο ως πρόσχημα για την ενορχήστρωση μιας γενικευμένης αντιεβραϊκής εξέγερσης. Από τις 7 Νοεμβρίου και εξής, ο υπουργός Προπαγάνδας Γιόζεφ Γκαίμπελς συντόνισε την αντίδραση του γερμανικού Τύπου για τη δολοφονία του διπλωμάτη Rath. Οι ναζιστικές εφημερίδες δημοσιοποίησαν εκτενώς το γεγονός και υποκίνησαν αντιεβραϊκή βία κατηγορώντας συλλογικά τους Εβραίους για τη δολοφονία. Το ναζιστικό καθεστώς ισχυρίστηκε ότι ο Grynszpan ήταν μέλος μιας παγκόσμιας εβραϊκής συνωμοσίας. Σε ορισμένες περιοχές, τοπικές ναζιστικές ομάδες ανέλαβαν δράση αυτοβούλως, επιτιθέμενες σε συναγωγές και σε επιχειρήσεις εβραϊκής ιδιοκτησίας. 

Υποκίνηση της Νύχτας των Κρυστάλλων: Η Νύχτα της Τετάρτης, 9 Νοεμβρίου 1938

Η οργή των Ναζί για τον πυροβολισμό του Rath κορυφώθηκε το βράδυ της 9ης Νοεμβρίου. 

5:30 μ.μ., 9 Νοεμβρίου 1938: Ο θάνατος του Rath

Στις 9 Νοεμβρίου, οι ηγέτες του Ναζιστικού Κόμματος από ολόκληρη τη Γερμανία συγκεντρώθηκαν στο Μόναχο για την ετήσια εκδήλωση μνήμης του «Πραξικοπήματος της Μπυραρίας», της αποτυχημένης προσπάθειας του Χίτλερ να καταλάβει την εξουσία το 1923. Εκείνο το βράδυ, ο Χίτλερ και άλλα κορυφαία στελέχη του ναζιστικού καθεστώτος πληροφορήθηκαν ότι ο Ernst vom Rath είχε υποκύψει στα τραύματά του. Από εκείνη τη στιγμή, τα γεγονότα που οδήγησαν στη Νύχτα των Κρυστάλλων εξελίχθηκαν με ταχύτατους ρυθμούς.

9:30-10:00 μ.μ., 9 Νοεμβρίου 1938: Ομιλία του Γιόζεφ Γκαίμπελς

Μετά την είδηση του θανάτου του Rath, ο Χίτλερ και ο Γκαίμπελς αποφάσισαν να υποκινήσουν μια πανεθνική αντιεβραϊκή εξέγερση. Γύρω στις 9:30 ή 10 μ.μ., ο Γκαίμπελς εκφώνησε μια φλογερή αντισημιτική ομιλία ενώπιον ναζιστών αξιωματούχων που είχαν συγκεντρωθεί στο Μόναχο. Μετά το τέλος της ομιλίας, οι παριστάμενοι αξιωματούχοι επικοινώνησαν με τις περιφέρειές τους και μετέφεραν τις οδηγίες του Γκαίμπελς.

11:55 μ.μ., 9 Νοεμβρίου 1938: Διαταγές της Γκεστάπο

Ο Χάινριχ Μύλλερ, αρχηγός της Γκεστάπο, εξέδωσε εσωτερική ανακοίνωση σχετικά με μια μεγάλης κλίμακας «δράση» κατά των Εβραίων. Διέταξε τη σύλληψη 20.000–30.000 Εβραίων και έδωσε εντολή στην αστυνομία να επικεντρωθεί ιδίως στη σύλληψη «εύπορων Εβραίων».

1:20 π.μ., 10 Νοεμβρίου 1938: Οδηγίες του Ράινχαρντ Χάιντριχ προς την αστυνομία

Στις 1:20 π.μ., ο αρχηγός της Αστυνομίας Ασφάλειας και της SD (Υπηρεσία Ασφάλειας) Ράινχαρντ Χάιντριχ απέστειλε λεπτομερέστερες εντολές προς τις γερμανικές αστυνομικές δυνάμεις. Διέταξε την αστυνομία να μην παρεμβαίνει στις λεγόμενες «διαδηλώσεις». Αντίθετα, έδωσε στην αστυνομία τις ακόλουθες εντολές:

• να διασφαλίσει ότι οι ταραχές δεν έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή ή την περιουσία μη Εβραίων,
• να εγγυηθεί ότι οι ταραξίες δεν λεηλατούσαν τα εβραϊκής ιδιοκτησίας σπίτια και καταστήματα που γίνονταν στόχος βανδαλισμών, 
• να κατασχέσει όλο το αρχειακό υλικό των συναγωγών και να το παραδώσει στην Υπηρεσία Ασφάλειας (Sicherheitsdienst ή SD) και 
• να συλλάβει νέους, υγιείς και οικονομικά εύρωστους Εβραίους άνδρες.

Η διαταγή του Χάιντριχ σήμαινε στην πράξη ότι η αστυνομία είχε λάβει εντολή να επιτρέπει τη διάπραξη εγκλημάτων, συμπεριλαμβανομένων των βανδαλισμών και των εμπρησμών, χωρίς να επεμβαίνει. 

Νύχτα των Κρυστάλλων: Η βία στις 9 και 10 Νοεμβρίου 

Αργά το βράδυ της 9ης Νοεμβρίου, οι οδηγίες για την εξέγερση διαδόθηκαν από τους ηγέτες των Ναζί στο Μόναχο σε άλλα μέρη της Γερμανίας και των προσαρτημένων εδαφών της. Τα μεσάνυχτα και τις πρωινές ώρες της επόμενης ημέρας, ομάδες Ναζί που ανήκαν στα τάγματα SA και SS καθώς και στη Χιτλερική Νεολαία άρχισαν την επίθεση. Σε μικρές και μεγάλες πόλεις, εξαπέλυσαν επίθεση στις ίδιες τους τις κοινότητες. Κάποιοι φορούσαν ναζιστικές στολές, ενώ άλλοι εμφανίστηκαν με πολιτικά ρούχα. Σε πολλές περιπτώσεις, απλοί Γερμανοί πολίτες επέλεξαν να συμμετάσχουν στις ταραχές. Οι δράστες και τα θύματα γνωρίζονταν συχνά μεταξύ τους, ιδίως σε μικρές πόλεις και χωριά.

Πυρπόληση συναγωγών

Φωτογραφία

Μια συναγωγή που καταστράφηκε τη "Νύχτα των Κρυστάλλων (Kristallnacht)". (Φωτογραφία)

Μια συναγωγή που καταστράφηκε τη "Νύχτα των Κρυστάλλων (Kristallnacht)". Ντόρτμουντ, Γερμανία, Νοέμβριος του 1938.

Πηγές:

• Stadtarchiv Dortmund

Κατά τη διάρκεια της Νύχτας των Κρυστάλλων, ομάδες Ναζί κατέστρεψαν περισσότερες από 1.400 συναγωγές σε ολόκληρη τη Γερμανία και τα προσαρτημένα εδάφη της. Κατέστρεψαν επίσης άλλα εβραϊκά θρησκευτικά και κοινοτικά κτίρια, συμπεριλαμβανομένων χώρων προσευχής σε εβραϊκά νεκροταφεία. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι τοπικοί Ναζί πυρπόλησαν τις συναγωγές. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποίησαν εκρηκτικά για να καταστρέψουν τα κτίρια. Οι τοπικοί πυροσβέστες απλώς παρατηρούσαν, καθώς είχαν λάβει εντολές μόνο να αποτρέπουν την εξάπλωση των φλογών σε γειτονικά κτίρια. 

Οι συναγωγές της Γερμανίας καίγονταν όλη τη νύχτα και την επόμενη μέρα σε κοινή θέα. Σε πολλές περιπτώσεις, η πυρπόληση μιας συναγωγής μετατράπηκε σε δημόσιο θέαμα, με πλήθος θεατών. Σε ορισμένες περιοχές, οι Εβραίοι αναγκάστηκαν να καθαρίσουν οι ίδιοι τα συντρίμμια.

Σε πολλές πόλεις, υποχρέωσαν Γερμανούς μαθητές να παρακολουθήσουν το δημόσιο θέαμα και να συμμετάσχουν. 

Βεβήλωση της Τορά 

Στο πλαίσιο της αδιάκριτης καταστροφής των εβραϊκών οίκων λατρείας, οι Ναζί βεβήλωσαν επίσης θρησκευτικά κείμενα και άλλα ιερά εβραϊκά αντικείμενα και ενδύματα, όπως προσευχητικές εσάρπες. Σε ολόκληρη τη Γερμανία και τα προσαρτημένα εδάφη της, ομάδες Ναζί κατέστρεφαν ιερούς πάπυρους της Τορά πετώντας τους στο έδαφος, σκίζοντάς τους, καίγοντάς τους ή ρίχνοντας τους σε ποτάμια.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δράστες ανάγκαζαν τον τοπικό ραβίνο και άλλα μέλη της εβραϊκής κοινότητας να παρακολουθούν τις ιερόσυλες πράξεις ή ακόμη και να συμμετέχουν σε αυτές. 

Βανδαλισμός εβραϊκών επιχειρήσεων

Σε ολόκληρη τη Γερμανία και τα προσαρτημένα εδάφη της, ομάδες Ναζί βανδάλισαν χιλιάδες καταστήματα και επιχειρήσεις εβραϊκής ιδιοκτησίας. Έσπασαν τις γυάλινες βιτρίνες των καταστημάτων, κατέστρεψαν τα εμπορεύματα και έγραψαν συνθήματα στους τοίχους. Παρότι το καθεστώς είχε δώσει εντολή να μην υπάρξουν λεηλασίες, οι κλοπές ήταν συνηθισμένες. Οι επιθέσεις αυτές αποτέλεσαν το αποκορύφωμα σχεδόν πέντε ετών ναζιστικής προπαγάνδας, μποϊκοτάζ και απειλών.

Διαρρήξεις και βανδαλισμοί εβραϊκών κατοικιών

Ομάδες ένοπλων Ναζί εισέβαλαν σε χιλιάδες εβραϊκά σπίτια, βανδαλίζοντάς τα και τρομοκρατώντας τους κατοίκους τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έσπαζαν τις πόρτες για να εισέλθουν. Οι δράστες πετούσαν πέτρες και τούβλα στα παράθυρα των Εβραίων. Αυτό συχνά συνέβαινε μέσα στη νύχτα, με τους Εβραίους να πετάγονται έντρομοι από τα κρεβάτια τους. 

Οι ταραξίες πετούσαν έπιπλα από τα παράθυρα και έσπαζαν σερβίτσια, γυαλικά, παράθυρα και καθρέφτες. Έσκιζαν σελίδες βιβλίων. Κατέστρεψαν σεντόνια, ρολόγια, παιχνίδια, έργα τέχνης, μουσικά όργανα, ρούχα και άλλα προσωπικά αντικείμενα εβραϊκών οικογενειών. Χρησιμοποιούσαν βαριοπούλες και τσεκούρια για να σπάσουν πράγματα. Έσκιζαν κουβέρτες και πουπουλένια μαξιλάρια με μαχαίρια, καλύπτοντας σπίτια και δρόμους με φτερά. Χρησιμοποίησαν νερό και μελάνι για να καταστρέψουν άλλα αντικείμενα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι δράστες έκλεβαν πολύτιμα αντικείμενα από Εβραίους. Σε ορισμένες πόλεις, ναζιστικοί όχλοι επιτέθηκαν ακόμη και σε εβραϊκά ορφανοτροφεία, γηροκομεία και νοσοκομεία.

Η βίαιη επίθεση στα σπίτια των Εβραίων αποτέλεσε μια σοκαριστική παραβίαση της προσωπικής ζωής των θυμάτων. Μέχρι τότε, τα περισσότερα αντιεβραϊκά μέτρα ήταν δημόσια και αφορούσαν κυρίως την εργασία και τις επιχειρήσεις. Η Νύχτα των Κρυστάλλων κατέρριψε την ψευδαίσθηση για τους Εβραίους, ότι το σπίτι μπορούσε να αποτελεί καταφύγιο από τον δημόσιο εξοστρακισμό και τον κίνδυνο. 

Δημόσιος εξευτελισμός και βασανισμός των Εβραίων 

Οι Ναζί εξευτέλισαν και χλεύασαν δημοσίως τους Εβραίους κατά τη διάρκεια της Νύχτας των Κρυστάλλων. Τους εξανάγκαζαν να εκτελούν εξευτελιστικές εργασίες. Οι πρακτικές αυτές διέφεραν από πόλη σε πόλη, αλλά περιλάμβαναν τον εξαναγκασμό των Εβραίων να κάνουν γυμναστική και άλλες ασκήσεις, ανεξαρτήτως ηλικίας ή κατάστασης υγείας· να σέρνονται και να γαβγίζουν σαν σκυλιά· να χορεύουν για να «γιορτάσουν» την καταστροφή· να τραγουδούν ναζιστικά τραγούδια και να διαβάζουν δυνατά αποσπάσματα από το Mein Kampf του Αδόλφου Χίτλερ. 

Πλήθη Γερμανών συμμετείχαν στον εξευτελισμό. Έφτυναν, χλεύαζαν και πετούσαν λάσπη στους Εβραίους γείτονές τους. Τα θύματα συχνά ήταν ακόμη ντυμένα με τις πιτζάμες τους.

Επίθεση και δολοφονία Εβραίων

Κατά τη διάρκεια της Νύχτας των Κρυστάλλων, ναζιστικοί όχλοι επιτέθηκαν βίαια σε Εβραίους και δολοφόνησαν ορισμένους από αυτούς. Καθώς εισέβαλαν στα σπίτια, ομάδες Ναζί συχνά χτυπούσαν και κακοποιούσαν σωματικά τους κατοίκους. Υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις σεξουαλικών επιθέσεων, πυροβολισμών και μαχαιρωμάτων Εβραίων στις 9 και 10 Νοεμβρίου.

Εκατοντάδες Εβραίοι πέθαναν κατά τη διάρκεια της Νύχτας των Κρυστάλλων και των επακόλουθών της. Ορισμένοι δολοφονήθηκαν σκόπιμα κατά τη διάρκεια της εξέγερσης. Άλλοι πυροβολήθηκαν, μαχαιρώθηκαν ή ξυλοκοπήθηκαν τόσο σοβαρά ώστε αργότερα υπέκυψαν στα τραύματά τους. Επιπλέον, άλλοι Εβραίοι έχασαν τη ζωή τους από ιατρικά περιστατικά, όπως καρδιακές προσβολές, που προκλήθηκαν από το σοκ των ταραχών. Κατά τη διάρκεια και μετά τη Νύχτα των Κρυστάλλων, εκατοντάδες Εβραίοι αυτοκτόνησαν. 

Σύλληψη και φυλάκιση Εβραίων ανδρών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης

Κατά τη διάρκεια της Νύχτας των Κρυστάλλων, η αστυνομία συνέλαβε δεκάδες χιλιάδες Εβραίους κατόπιν εντολής κορυφαίων αξιωματούχων των Ναζί. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που το ναζιστικό καθεστώς φυλάκισε μαζικά Εβραίους απλώς και μόνο λόγω της καταγωγής τους. Οι συλλήψεις αυτές τρομοκράτησαν την εβραϊκή κοινότητα. 

Σύμφωνα με τις εντολές του Μύλλερ και του Χάιντριχ, η γερμανική αστυνομία άρχισε τις συλλήψεις τις πρώτες πρωινές ώρες της 10ης Νοεμβρίου. Οι άνδρες των SS και των SA συνέδραμαν τη γερμανική αστυνομία, συχνά συλλαμβάνοντας και κακοποιώντας Εβραίους. Συνήθως, οι συλληφθέντες κρατούνταν σε τοπικές φυλακές, αστυνομικά τμήματα ή μεγάλους χώρους κράτησης. Σε πολλές περιπτώσεις, οι αρχές υποχρέωσαν τους συλληφθέντες να παρελάσουν στους δημόσιους δρόμους μπροστά στα μάτια της τοπικής κοινωνίας. 

Ορισμένοι από τους συλληφθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι, όμως οι περισσότεροι μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης Νταχάου, Μπούχενβαλντ και Σαξενχάουζεν. Συνολικά, περίπου 26.000 Εβραίοι φυλακίστηκαν στα τρία στρατόπεδα. Το σύστημα των στρατοπέδων δεν ήταν προετοιμασμένο για την υποδοχή τόσο μεγάλου αριθμού κρατουμένων. Οι Εβραίοι άνδρες στοιβάζονταν σε υπερπλήρεις εγκαταστάσεις, υπό πρωτόγονες και ανθυγιεινές συνθήκες. Στα στρατόπεδα, οι φρουροί των SS μεταχειρίζονταν τους Εβραίους άνδρες με ιδιαίτερη σκληρότητα, φωνάζοντας και χτυπώντας τους συστηματικά. Εκατοντάδες πέθαναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης εξαιτίας της βίαιης μεταχείρισης. 

Οι περισσότεροι Εβραίοι αφέθηκαν ελεύθεροι ύστερα από αρκετές εβδομάδες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, υποχρεώθηκαν να μεταβιβάσουν τις επιχειρήσεις τους ή να αποδείξουν ότι σχεδίαζαν να μεταναστεύσουν. Οι σύζυγοι, οι μητέρες και άλλα μέλη των οικογένειών τους συχνά αντιμετώπισαν με θάρρος το ναζιστικό καθεστώς προκειμένου να εξασφαλίσουν την ελευθερία τους.

Φωτογραφία

Φρουροί των SS αναγκάζουν τους Εβραίους που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια της Kristallnacht ("Νύχτας των Κρυστάλλων"), να διασχίσουν πεζοί την πόλη του Μπάντεν-Μπάντεν (Φωτογραφία)

Φρουροί των SS αναγκάζουν τους Εβραίους που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια της Kristallnacht ("Νύχτας των Κρυστάλλων"), να διασχίσουν πεζοί την πόλη του Μπάντεν-Μπάντεν στη Γερμανία. Θεατές παρακολουθούν από το δρόμο και τα τείχη. Μπάντεν-Μπάντεν, Γερμανία. 10 Νοεμβρίου 1938.

Πηγές:

• Bildarchiv Preussischer Kulturbesitz

• Προβολή αρχειακού υλικού

Το ναζιστικό καθεστώς και τα επακόλουθα της Νύχτας των Κρυστάλλων

Οι ταραχές της Νύχτας των Κρυστάλλων διήρκεσαν περίπου 24 ώρες. Καθώς τα βίαια επεισόδια έφταναν στο τέλος τους, το ναζιστικό καθεστώς άρχισε να αντιμετωπίζει τις οικονομικές, νομικές και πολιτικές επιπτώσεις. Αν και το καθεστώς είχε συντονίσει την εξέγερση, οι ηγέτες των Ναζί δεν την είχαν σχεδιάσει προσεκτικά. Η αντιμετώπιση των συνεπειών βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στον αυτοσχεδιασμό.

Τερματισμός της βίας

Στις 4 μ.μ. της 10ης Νοεμβρίου 1938, το ναζιστικό καθεστώς διέταξε τον τερματισμό της εξέγερσης. 

Ο Γιόζεφ Γκαίμπελς εξέδωσε ανακοίνωση που μεταδόθηκε από το ραδιόφωνο στην οποία ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής: «Εκδίδεται τώρα αυστηρή διαταγή προς όλο τον πληθυσμό να απέχει από κάθε περαιτέρω διαδήλωση και ενέργεια εναντίον του Εβραϊσμού... Η οριστική απάντηση στην εβραϊκή δολοφονία στο Παρίσι θα δοθεί στον Εβραϊσμό διά της οδού της νομοθεσίας και των διαταγμάτων.» 

Η ανακοίνωση δημοσιεύτηκε στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων την επόμενη ημέρα. Παράλληλα, διάφοροι ηγέτες του Ναζιστικού Κόμματος προσπάθησαν να τερματίσουν την εξέγερση. Παρά τις εντολές αυτές, η βία του όχλου συνεχίστηκε τουλάχιστον και την επόμενη ημέρα.

Αντιμετώπιση της κοινής γνώμης στο εσωτερικό 

Η εκτεταμένη καταστροφή της Νύχτας των Κρυστάλλων συγκλόνισε πολλούς ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων μελών του γερμανικού κοινού που είχαν γίνει μάρτυρες της βίας και των συνεπειών της από πρώτο χέρι. Αν και πολλοί Γερμανοί συμμετείχαν με ενθουσιασμό στην εξέγερση και εξευτέλισαν δημοσίως τους Εβραίους γείτονές τους, πολλοί άλλοι Γερμανοί δεν το έπραξαν. Ορισμένοι παρενέβησαν για να βοηθήσουν, ενώ κάποιοι εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους στους Εβραίους γείτονές τους ή επέκριναν τους δράστες. Η αλόγιστη καταστροφή πολύτιμων περιουσιών προκάλεσε ιδιαίτερη δυσαρέσκεια. Ορισμένοι Γερμανοί καταδίκασαν τις επιθέσεις σε συναγωγές, επειδή επρόκειτο για επιθέσεις σε οίκους λατρείας. Υπήρξαν ακόμη και αντιδράσεις από χριστιανούς ηγέτες. 

Ελπίζοντας να επηρεάσει την κοινή γνώμη υπέρ του ναζιστικού καθεστώτος, ο Γκαίμπελς έδωσε εντολή στον ναζιστικό Τύπο να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα των γεγονότων της Νύχτας των Κρυστάλλων. Η ναζιστική προπαγάνδα συνέχισε να επιτίθεται με σφοδρότητα στους Εβραίους και να δαιμονοποιεί τον Herschel Grynszpan, τονίζοντας παράλληλα ότι μια τέτοια αντιεβραϊκή εξέγερση δεν θα επαναλαμβανόταν.

Αναγκάζοντας τους Εβραίους να πληρώσουν για τις υλικές ζημιές

Το ναζιστικό καθεστώς έπρεπε επίσης να αντιμετωπίσει τις οικονομικές συνέπειες της εξέγερσης. Ορισμένοι ηγέτες των Ναζί, κυρίως ο Χέρμαν Γκέρινγκ, φοβήθηκαν ότι η έκταση των υλικών ζημιών ήταν τόσο μεγάλη που θα έβλαπτε τη γερμανική οικονομία. Στις 12 Νοεμβρίου, ο Γκέρινγκ προήδρευσε σε σύσκεψη ανώτατων ηγετών των Ναζί, όπου ανακοίνωσε τις εντολές του Χίτλερ, οι οποίες προέβλεπαν τα εξής: 

• οι Εβραίοι θα πλήρωναν πρόστιμο ύψους ενός δισεκατομμυρίου μάρκων Ράιχ ως «εξιλέωση» για την «εχθρική στάση του Εβραϊσμού απέναντι στον γερμανικό λαό και το Ράιχ», 
• οι Εβραίοι ιδιοκτήτες θα θεωρούνταν υπεύθυνοι για την πληρωμή και την αποκατάσταση των ζημιών που προκάλεσαν οι ταραξίες και
• οι Εβραίοι δεν θα εισέπρατταν ασφαλιστικές αποζημιώσεις για την κατεστραμμένη περιουσία τους. Αντιθέτως, οι αποζημιώσεις αυτές θα κατέσχονταν από το κράτος.

Συνολικά, τα μέτρα αυτά ανάγκασαν τους Εβραίους στη Γερμανία να πληρώσουν εκείνοι το ναζιστικό γερμανικό καθεστώς για τις επιθέσεις που υπέστησαν, οδηγώντάς τους σε ακόμη μεγαλύτερη οικονομική εξαθλίωση.

Αντιμετώπιση των νομικών συνεπειών

Οι περισσότερες πράξεις των ταραξιών τη νύχτα της 9ης προς 10η Νοεμβρίου ήταν παράνομες. Στη Γερμανία, η πυρπόληση κτιρίων, η διάρρηξη οικιών και ο βανδαλισμός καταστημάτων συνιστούσαν ποινικά αδικήματα. Ωστόσο, η αστυνομία είχε λάβει εντολή να μην επέμβει και, στις περισσότερες περιπτώσεις, συμμορφώθηκε με αυτήν. 

Στις 19 Νοεμβρίου, το Υπουργείο Δικαιοσύνης απέστειλε μυστικές οδηγίες στους Γερμανούς εισαγγελείς σχετικά με το πώς να προχωρήσουν με τις υποθέσεις που συνδέονταν με τα γεγονότα μεταξύ της 9ης έως 11ης Νοεμβρίου. Τους ζητήθηκε να μην ασκήσουν διώξεις για τις υλικές ζημιές σε συναγωγές, καταστήματα εβραϊκής ιδιοκτησίας ή εβραϊκές κατοικίες. Αντιθέτως, τους δόθηκε εντολή να προχωρήσουν σε διώξεις μόνο για λεηλασίες, ανθρωποκτονίες και εγκλήματα που διαπράχθηκαν κατά των Αρίων. Η Γκεστάπο ανέλαβε τη διεξαγωγή των αρχικών ερευνών, και οι περισσότερες υποθέσεις τέθηκαν στο αρχείο. Τελικά, το ναζιστικό καθεστώς τιμώρησε ορισμένα άτομα για συγκεκριμένα εγκλήματα, όπως σεξουαλικές επιθέσεις, όμως οι περισσότεροι από τους δράστες έλαβαν ελαφριές ποινές. 

Αντιεβραϊκοί νόμοι και κανονισμοί μετά τη Νύχτα των Κρυστάλλων

Τον μήνα που ακολούθησε τη Νύχτα των Κρυστάλλων, το ναζιστικό καθεστώς θέσπισε μια σειρά νόμων και διαταγμάτων που στόχευαν αποκλειστικά τους Εβραίους. Μεταξύ άλλων, τα μέτρα αυτά απαγόρευαν στους Εβραίους να φέρουν πυροβόλα όπλα, να λειτουργούν καταστήματα λιανικής πώλησης, να λαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών βοηθημάτων και να φοιτούν σε δημόσια σχολεία. Στις 28 Νοεμβρίου, ένα διάταγμα της γερμανικής κυβέρνησης επέτρεψε σε κρατικούς και τοπικούς αξιωματούχους να επιβάλλουν περιορισμούς στο πότε και πού επιτρεπόταν στους Εβραίους να εμφανίζονται δημόσια. Αυτό έθεσε τις νομικές βάσεις για τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας και άλλα μέτρα που περιόριζαν τις μετακινήσεις των Εβραίων. Τέλος, στις 3 Δεκεμβρίου 1938, ένα νέο διάταγμα ρύθμισε την εξαγορά επιχειρήσεων και περιουσιών εβραϊκής ιδιοκτησίας, μια διαδικασία που ισοδυναμούσε με εκτεταμένη κλοπή και ονομάστηκε «Αρειανοποίηση». 

Συνδυαστικά, αυτοί οι νόμοι και τα διατάγματα απομάκρυναν σχεδόν πλήρως τους Εβραίους από την οικονομική και κοινωνική ζωή της Γερμανίας, σηματοδοτώντας μια σοβαρή κλιμάκωση της αντιεβραϊκής πολιτικής των Ναζί. Ο στόχος ήταν σαφής: να χρησιμοποιηθούν όλα τα διαθέσιμα μέσα για να εξαναγκαστούν οι Εβραίοι να εγκαταλείψουν τη ναζιστική Γερμανία και να δημευθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας τους.

Διεθνείς αντιδράσεις για τη Νύχτα των Κρυστάλλων 

Σε ολόκληρη την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, ο Τύπος κάλυψε εκτενώς τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1938. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι εφημερίδες δημοσίευσαν λεπτομερή ρεπορτάζ για τις ταραχές. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ρούσβελτ κατήγγειλε τις επιθέσεις της ναζιστικής Γερμανίας κατά των Εβραίων και κάλεσε τον πρεσβευτή των ΗΠΑ στη Γερμανία, Χιου Γουίλσον, να επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες για διαβουλεύσεις. Στη Μεγάλη Βρετανία, η κυβέρνηση επέτρεψε σε φιλανθρωπικές οργανώσεις να οργανώσουν μεταφορές παιδιών, οι οποίες τελικά βοήθησαν χιλιάδες παιδιά να ξεφύγουν από τον έλεγχο των Ναζί. 

Γιατί είναι σημαντική η Νύχτα των Κρυστάλλων;

Η Νύχτα των Κρυστάλλων αποτέλεσε μια καμπή στην ιστορία της ναζιστικής Γερμανίας. Εκείνη την εποχή, οι παρατηρητές αναφέρονταν συνήθως στο γεγονός ως αγριότητα ή βαρβαρότητα και πολλοί τόνιζαν ότι παραβίαζε τους βασικούς κανόνες του πολιτισμού και της προόδου. 

Αν και οι συγκεκριμένες βίαιες ενέργειες δεν ήταν πρωτοφανείς — οι Ναζί είχαν επί χρόνια χρησιμοποιήσει βανδαλισμούς και επιθέσεις ως αντιεβραϊκή τακτική—η Νύχτα των Κρυστάλλων ήταν συγκλονιστική. Εκείνη τη νύχτα, επιθέσεις, ληστείες, βανδαλισμοί και εμπρησμοί συνέβησαν ταυτόχρονα, σε σύντομο χρονικό διάστημα, σε όλη τη Γερμανία και τα προσαρτημένα εδάφη της. Δεν επρόκειτο για μεμονωμένα περιστατικά βίας, αλλά για συστηματική κρατική τρομοκρατία. 

Η Νύχτα των Κρυστάλλων έστειλε ένα σαφές μήνυμα: Οι Εβραίοι δεν ήταν ευπρόσδεκτοι στη Γερμανία. Η στοχοποίηση των εβραϊκών καταστημάτων και επιχειρήσεων περιόρισε τους Εβραίους ακόμη περισσότερο από την οικονομική ζωή της χώρας. Το κάψιμο των εβραϊκών οίκων λατρείας εξαφάνισε την πιο ορατή μορφή εβραϊκής παρουσίας από τους αστικούς χώρους της Γερμανίας. Η εισβολή στα σπίτια τους και η καταστροφή των προσωπικών και των πιο ιδιαίτερων αντικειμένων τους κατέδειξε ότι πουθενά στη Γερμανία δεν υπήρχε πλέον ασφαλές καταφύγιο για τους Εβραίους. Οι συλλήψεις αθώων Εβραίων χωρίς λόγο έδειξαν πόσο αποφασισμένο ήταν το ναζιστικό καθεστώς να εκδιώξει τους Εβραίους από τη Γερμανία. 

Οι Εβραίοι έλαβαν το μήνυμα δυνατά και ξεκάθαρα. Μετά τη Νύχτα των Κρυστάλλων, πολλοί αποφάσισαν ότι δεν υπήρχε μέλλον γι' αυτούς στη Γερμανία.