![A transport of Jewish prisoners marches through the snow from the Bauschovitz train station to Theresienstadt. [LCID: 69720]](https://encyclopedia.ushmm.org/images/large/781755a6-1ba5-4d8e-8b2b-9f25bdf3687f.jpg)
Przejrzyj alfabetyczny spis artykułów o Holokauście i II wojnie światowej. Dowiedz się więcej o dojściu nazistów do władzy, przyczynach i przebiegu Holokaustu, życiu w nazistowskich obozach i gettach oraz powojennych procesach.
<< Poprzednie | Wyświetlam wyniki 1-23 z 97 dla "Artykuł" | Następne >>
Od 1921 r. Adolf Hitler był niekwestionowanym przywódcą Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP) – nazistów. W 1923 r. został aresztowany i uwięziony za próbę zamachu na niemiecki rząd. Jego proces przyniósł mu sławę i zwolenników. W więzieniu opisał swoje poglądy polityczne w książce pt. Mein Kampf – „Moja walka”. Do jego ideologicznych celów należała ekspansja terytorialna, stworzenie czystego rasowo państwa oraz eliminacja europejskich Żydów i…
Podczas akcji “Dożynki” (Aktion "Erntefest"), która zaczęła się o świcie 3 listopada 1943 r., zabito około 42,000 Żydów.
Jesienią 1941 r. nazistowskie Niemcy wcieliły w życie plan systematycznego mordowania Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Plan ten otrzymał kryptonim ‘akcja „Reinhardt”’. Do jego celów założono trzy ośrodki zagłady: Bełżec, Sobibór i Treblinkę. Akcja „Reinhardt” była częścią najkrwawszego etapu nazistowskich działań mających doprowadzić do eksterminacji ludności żydowskiej.
Protokoły Mędrców Syjonu to antysemicka książka propagująca nienawiść wobec Żydów. Po raz pierwszy ukazała się w 1903 r. Protokoły są zbiorem teorii spiskowych o rzekomej globalnej potędze żydowskiej. Jest to najbardziej rozpowszechniona antysemicka publikacja czasów współczesnych.
Antysemityzm to uprzedzenie lub nienawiść do narodu żydowskiego. Tego typu nienawiść doprowadziła do Holokaustu. Jednak antysemityzm nie rozpoczął się od Holokaustu ani wraz z nim się nie zakończył. Jako zjawisko istnieje od kilku tysięcy lat. Często przybiera formę systemowej dyskryminacji i prześladowania Żydów. Antysemityzm wielokrotnie prowadził do poważnych i śmiertelnych aktów przemocy wobec Żydów.
Avraham Tory (1909–2002) pełnił funkcję sekretarza Rady Żydowskiej (nazywanej Ältestenrat, dosłownie Radą Starszych) w getcie w Kownie na Litwie. Od pierwszych dni niemieckiej inwazji do ostatnich dni istnienia getta codziennie pisał dziennik. Tory zarządzał również tajnymi archiwami getta, uważając dokumentowanie doświadczeń życia w getcie za sprawę kluczową.
Aby wypełnić plan masowego wymordowania europejskich Żydów, SS założyło ośrodki zagłady, których wyłącznym lub głównym zadaniem było zabijanie ludzi w komorach gazowych. Pośród nich był obóz w Bełżcu. Stanowił on jeden z trzech ośrodków zagłady uczestniczących w akcji „Reinhardt”, planie SS mającym na celu zabicie prawie dwóch milionów Żydów mieszkających w Generalnym Gubernatorstwie, zarządzanym przez Niemców terenie okupowanej Polski.
Appeasement to strategia dyplomatyczna. Polega na poczynieniu szeregu ustępstw na rzecz obcego agresora w celu uniknięcie wojny. Najczęściej jest kojarzona z Nevillem Chamberlainem, premierem Wielkiej Brytanii w latach 1937–1940. W latach 30. XX wieku rząd Wielkiej Brytanii realizował politykę appeasementu wobec nazistowskich Niemiec. Dziś politykę tę zwykle uważa się za nieskuteczną, ponieważ ostatecznie nie zapobiegła ona wybuchowi II wojny światowej.
Ludobójstwo to zbrodnia uznana w świetle prawa międzynarodowego. Termin ten ma określoną definicję prawną. Odnosi się do czynów dokonanych w zamiarze wyniszczenia w całości lub części grup narodowych, etnicznych, rasowych lub religijnych.
W latach 1933–1945 nazistowskie Niemcy i ich sojusznicy utworzyli ponad 44 000 obozów i innych miejsc przetrzymywania (w tym gett). Sprawcy wykorzystywali te miejsca do różnych celów. Cele te obejmowały pracę przymusową, przetrzymywanie osób uznanych za „wrogów państwa” i masowe morderstwa. W miejscach tych cierpiały, umierały i ginęły miliony ludzi. Jednym z nich był Dachau, najdłużej działający obóz.
Po niemieckiej inwazji na Polskę żydowskie dzieci i młodzież w Łodzi doświadczały coraz trudniejszej rzeczywistości. Niektóre z nich, tak jak Dawid Sierakowiak, zapisywały swoje przeżycia w dziennikach. Ich głosy dają wgląd w walkę społeczności i jej młodych członków o przetrwanie w najtrudniejszych warunkach.
Jesienią 1940 r. niemieckie władze okupacyjne wtłoczyły kilkaset tysięcy Żydów do getta warszawskiego. Na jego obszarze w szczytowych momentach mieszkało ponad 400 tysięcy osób pochodzenia żydowskiego. Niemcy zafundowali im tam straszliwe warunki życia, które z czasem jedynie się pogarszały. Do maja 1943 r. władze niemieckie deportowały ponad 275 tysięcy Żydów do ośrodka zagłady w Treblince. Kolejne kilkadziesiąt tysięcy przewieziono do obozów koncentracyjnych.
W 1941 r. przywódcy nazistowscy podjęli decyzję o wprowadzeniu „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”, czyli systematycznego masowego wymordowania ludności żydowskiej w Europie. W odróżnieniu od obozów koncentracyjnych, które służyły głównie jako miejsca przetrzymywania i pracy przymusowej, ośrodki zagłady (zwane również obozami zagłady lub obozami śmierci) były miejscami ukierunkowanymi prawie wyłącznie na masowe mordowanie Żydów w ramach „ostatecznego…
Partia NSDAP była jednym z wielu ekstremistycznych prawicowych ugrupowań politycznych, które pojawiły się w Niemczech po I wojnie światowej. Wraz z początkiem wielkiego kryzysu szybko zyskała rozgłos i znaczącą pozycję – w 1932 r. stała się najliczniejszą partią w niemieckim parlamencie.
Nazistowskie Niemcy dokonały masowych mordów na niespotykaną dotąd skalę. Wraz ze swoimi sojusznikami i kolaborantami naziści zabili 6 milionów Żydów. To systematyczne, sponsorowane przez państwo ludobójstwo jest obecnie znane jako Holokaust. Naziści, ich sojusznicy i kolaboranci dopuszczali się także innych masowych zbrodni. Podczas II wojny światowej prześladowali i zamordowali wiele milionów osób innych narodowości.
Obecny kryzys uchodźczy jest rezultatem konfliktów, w wyniku których dochodzi do masowych aktów okrucieństwa i łamania praw człowieka. Mimo że międzynarodowa ochrona uchodźców, którą wdrożono po II wojnie światowej, uczyniła pomoc uchodźcom w trudnej sytuacji obowiązkiem społeczności międzynarodowej, kraje na całym świecie mają przed sobą długą drogę do wypełnienia swoich międzynarodowych zobowiązań.
Nazistowskie Niemcy oraz ich sojusznicy i kolaboranci dokonywali masowych rozstrzelań Żydów w okupowanej Europie Wschodniej. Czasami nazywa się to “Holokaustem przy użyciu kul”. W wyniku rozstrzelań i w powiązanych z nimi masakrach zamordowano około 2 milionów Żydów. W ten sposób władze niemieckie zgładziły społeczności żydowskie w ponad 1 500 wsiach, miasteczkach i miastach Europy Wschodniej. Jedną z takich społeczności były Ejszyszki.
Elie Wiesel. Ocalały z Auschwitz. Autor książki Noc. Działacz na rzecz praw człowieka. Wiesel poświęcił swoje życie edukacji świata na temat Holokaustu. W 1986 r. otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla.
Emanuel Ringelblum przed II wojną światowąRingelblum urodził się w Buczaczu w Polsce (obecnie Ukraina) 21 listopada 1900 r. W 1927 r. uzyskał doktorat z historii na Uniwersytecie Warszawskim. W Warszawie poznał też swoją żonę, Judytę (Yehudis) Herman. W 1930 r. urodził się ich syn Uri.Emanuel Ringelblum od młodości należał do socjalistycznej i syjonistycznej partii Poalej Syjon-Lewicy i aktywnie uczestniczył w żydowskim życiu publicznym; pracował jako nauczyciel w szkołach średnich,…
Kilkoro artystów tworzyło portrety i krajobrazy podczas pobytu w getcie w Kownie. Byli oni nawet zmuszani do tworzenia kopii arcydzieł dla niemieckich nadzorców oraz innych Niemców stacjonujących w Kownie. Ponadto artyści ci pracowali potajemnie, aby uwiecznić sceny przemocy i deportacji. Wśród nich była też Esther Lurie.
Teorie eugeniki, znane w Niemczech jako „higiena ras”, ukształtowały politykę prześladowań w nazistowskich Niemczech.
22 czerwca 1941 r. nazistowskie Niemcy wraz z sojusznikami dokonały inwazji na Związek Radziecki. Szybko zajęły duże obszary na terytorium Sowietów. Siły niemieckie wyruszyły na „wojnę na wyniszczenie” ze Związkiem Radzieckim i jego narodem, zabijając miliony cywili. Ostatecznie radzieckie siły zbrojne odparły jednak wojska niemieckie i zdobyły Berlin wiosną 1945 r. Niemiecko-sowiecki teatr działań wojennych, często nazywany „frontem wschodnim”, był największym i najbardziej…
George Kadish (1910–1997) potajemnie dokumentował życie w getcie w Kownie na Litwie. Wyniki jego pracy stanowią jeden z najistotniejszych zapisów fotograficznych życia w getcie w czasie Holokaustu.
We would like to thank Crown Family Philanthropies, Abe and Ida Cooper Foundation, the Claims Conference, EVZ, and BMF for supporting the ongoing work to create content and resources for the Holocaust Encyclopedia. View the list of donor acknowledgement.
